Αναζήτηση:  
 
 
 
   
 
Η ταξικότητα της «περιβαλλοντικής προστασίας»: Με αφορμή τα γεγονότα στις Σκουριές
Το δίλημμα «ανάπτυξη – περιβαλλοντική προστασία» δεν είναι καινούριο
 
Της Αιμιλίας Βουλβούλη

Η «περιβαλλοντική προστασία» που στη διάρκεια της δεκαετίας του 1990 ήταν «ευαγγέλιο» για τις κυβερνήσεις της εποχής, που προωθούσαν τη δημιουργία προστατευόμενων περιοχών όπως «εθνικά πάρκα», «περιβαλλοντικά πάρκα», «περιοχές ειδικής προστασίας» με τη συνδρομή τόσο την πολιτική αλλά και την οικονομική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, φαίνεται ότι τα τελευταία χρόνια δίνει τη θέση της στην «ανάγκη για οικονομική ανάπτυξη». Όπως είπε και ο Αναπληρωτής Υπουργός ΠΕΚΑ Ασημάκης Παπαγεωργίου, πρόσφατα σε απάντηση σε επίκαιρη ερώτηση της Κ.Ο του ΣΥΡΙΖΑ σχετικά με την εξόρυξη χρυσού στα Μεταλλεία Χαλκιδικής, Κιλκίς και Θράκης: «Η εποχή που έπρεπε να βάλουμε στη ζυγαριά την Ανάπτυξη σε σχέση με την Περιβαλλοντική Ευθύνη έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Η εποχή που έπρεπε να επιλέξουμε ανάμεσα σε χιλιάδες θέσεις εργασίας ή στη διαφύλαξη του φυσικού περιβάλλοντος, μας έχει προσπεράσει. Η βιώσιμη ανάπτυξη είναι πια πραγματικότητα!».

Το δίλημμα βέβαια «ανάπτυξη – περιβαλλοντική προστασία» δεν είναι καινούριο. Έχει απασχολήσει την επιστημονική κοινότητα καθώς και κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμούς από τη δεκαετία του 1970 με αποκορύφωμα την Agenda 21 της Διάσκεψης του Ρίο για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Αυτός ήταν ο ενδεδειγμένος τρόπος ανάπτυξης, η βιωσιμότητα. Οι βόρειες χώρες προσπαθούσαν να «νουθετήσουν» τις νότιες χώρες ότι δεν πρέπει να κάνουν τα δικά τους λάθη της ανεξέλεγκτης ανάπτυξης αλλά να μάθουν από αυτά και να ακολουθήσουν ένα μοντέλο ανάπτυξης το οποίο να σέβεται το περιβάλλον αλλά και το μέλλον των απογόνων τους. Επί τη ευκαιρία, αγόραζαν και από τις χώρες αυτές του Νότου τα δικαιώματα μόλυνσης του πλανήτη διότι μέχρι οι δικοί τους πληθυσμοί να μάθουν σε μία πιο πράσινη συμπεριφορά, χρειαζότανε μία περίοδος προσαρμογής.

Σύμφωνα λοιπόν με τα λεγόμενα του κ. Παπαγεωργίου το θέμα πλέον έχει λυθεί. Μπορεί να μην το γνωρίζουν αυτό οι συμμετέχοντες (κράτη, διεθνείς οργανισμοί, περιβαλλοντικές οργανώσεις) της Συνόδου Κορυφής των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη (Rio +20) που πραγματοποιήθηκε τον προηγούμενο χρόνο στο Ρίο της Βραζιλίας, στη διακήρυξη [1]  της οποίας αναφέρεται ρητά ότι «υπάρχει ανεπαρκής ανάπτυξη και ενσωμάτωση των τριών πυλώνων της βιώσιμης ανάπτυξης εξαιτίας οικονομικών, διατροφικών και ενεργειακών κρίσεων» αλλά αυτή η διαπίστωση έγινε διότι προφανώς οι συμμετέχοντες στη Σύνοδο Κορυφής - που σημειωτέον προέρχονταν από 255 κράτη - δεν είχαν ενημερωθεί από τον κ. Παπαγεωργίου.

Βέβαια υπάρχει και η άλλη εκδοχή· αυτή του επικεφαλής της Βρετανικής Επιτροπής για τoν Περιβαλλοντικό ‘Ελεγχο οποίος δήλωσε στην εφημερίδα Guardian [2]  ότι «δε θα παρευρεθώ, ο πρωθυπουργός στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα ότι η βρετανική κυβέρνηση δεν βλέπει τη βιώσιμη ανάπτυξη ως μία προτεραιότητα». Λίγο πιο πειστική εκδοχή ακόμα και για την Ελλάδα εάν σκεφτεί κανείς τις κινήσεις του ΥΠΕΚΑ τους τελευταίους μήνες σχετικά με:

1.    Τις προστατευόμενες περιοχές, για τις οποίες προτείνει μείωση των φορέων διαχείρισης τους, στο πλαίσιο της μνημονιακής πολιτικής. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με Ανακοίνωση του Υπουργείου Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης [3]  προτείνεται η συγχώνευση ή η κατάργηση φορέων, μεταξύ των οποίων και Φορείς Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών «με αντίστοιχα οφέλη ως προς την αποτελεσματικότητα και το κόστος λειτουργίας του δημοσίου».

2.    Την Κοινή Υπουργική Απόφαση με την οποία το ΥΠΕΚΑ επιτρέπει την ανέγερση ξενοδοχειακών μονάδων και συνεδριακών κέντρων εντός προστατευόμενων περιοχών με την αιτιολογία ότι προκαλούν «τοπικές και μη σημαντικές επιπτώσεις», εξαιρώντας τους έτσι από την υποχρέωση υποβολής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. [4]

3.    Τον fast-track νόμο για την επιτάχυνση των επενδύσεων κ.ο.κ.

Και ενώ για την Ελλάδα η δεκαετία του 1990 ήταν μία «πράσινη» δεκαετία (δημιουργία πανεπιστημιακών τμημάτων που θεραπεύουν την περιβαλλοντική επιστήμη, θέσπιση περιοχών περιβαλλοντικής προστασίας, δημιουργία και ανάπτυξη των ήδη υπαρχόντων περιβαλλοντικών οργανώσεων, έμφαση στην ατζέντα των περιβαλλοντικών θεμάτων από πολιτικά κόμματα και δημιουργία πράσινων πολιτικών κομμάτων η οποία είχε ξεκινήσει ήδη από τη δεκαετία του 1980 είναι μερικά μόνο από τα «πράσινα» χαρακτηριστικά αυτής της δεκαετίας), η δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα, αρχής γενομένης από το τέλος της προηγούμενης δεκαετίας, αποδεικνύεται μία καταστροφική περιβαλλοντικά δεκαετία.

Την εποχή της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης, οι περιβαλλοντικές συγκρούσεις ανάμεσα σε πολίτες και το κράτος όπως για παράδειγμα η σύγκρουση ανάμεσα σε κατοίκους του Λαγανά της Ζακύνθου και του Φορέα Διαχείρισης του Θαλάσσιου Πάρκου για την προστασία της θαλάσσιας χελώνας caretta – caretta και περιβαλλοντικούς ακτιβιστές, είχε τα εξής χαρακτηριστικά: Προς τα έξω οι κάτοικοι τέτοιων περιοχών εμφανίζονταν συνήθως ως αδαείς ως προς τους κανόνες περιβαλλοντικής προστασίας που επέβαλλε το διεθνές περιβάλλον αλλά και ως φιλάργυροι οι οποίοι ενδιαφέρονταν μόνο για την οικονομική εκμετάλλευση της περιοχής. Ήταν σαν να μη ζούσαν αυτοί οι άνθρωποι με τις «χελώνες» και πριν τις ανακαλύψουν οι «οικολόγοι» όπως αναφέρονταν στους ερευνητές και ακτιβιστές του θαλασσίου πάρκου οι κάτοικοι του Λαγανά αφηγήσεις που μας μετέφερε με έναν ιδιαίτερα κατατοπιστικό τρόπο ο κοινωνικός ανθρωπολόγος Δημήτρης Θεοδοσσόπουλος, [5] ο οποίος μελέτησε τη διαμάχη αυτή. Σε κάθε περίπτωση υπήρχαν αυτοί οι οποίοι υποστήριζαν ότι, ανεξάρτητα από την ευαισθησία η οποία θα πρέπει ενδεχομένως να επιδειχθεί στην ιθαγενή γνώση, η προστασία της βιοποικιλότητας είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ισορροπία του οικοσυστήματος και θα πρέπει να παρθούν και δυσάρεστες για τους κατοίκους αποφάσεις. Πρέπει να σώσουμε τη φύση!

«Ενάντια στης φύσης τη λεηλασία, αγώνας για τη γη και την ελευθερία!» λένε και σήμερα οι κάτοικοι της Χαλκιδικής που αγωνίζονται ενάντια στη λειτουργία των μεταλλείων χρυσού στις Σκουριές. «Όχι άλλη περιβαλλοντικής επιβάρυνση» φωνάζουν και οι κάτοικοι της Κερατέας, σε ρόλους πλέον αντεστραμμένους. Μα τι συνέβη στο μεταξύ; Πως αντιστράφηκαν έτσι οι ρόλοι; Μία πειστική απάντηση δίνεται από τον κοινωνικό ανθρωπολόγο Arturo Escobar ο οποίος ισχυρίζεται ότι η όλη συζήτηση για τη βιώσιμη ανάπτυξη είναι μία εφεύρεση η οποία μεταμφιέζει το ‘κεφάλαιο’ σε ‘περιβάλλον’ – δημιουργώντας έτσι μία υβριδική έννοια κεφάλαιο/περιβάλλον - έτσι ώστε να επιτευχθεί η βιωσιμότητα εν τέλει του κεφαλαίου. Χρησιμοποιώντας λοιπόν μία Γκραμσιανή ανάλυση αυτής της ερμηνείας του Escobar, θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι η ‘ιδεολογία’ της βιωσιμότητας κατάφερε να γίνει αποδεκτή από την ευρύτερη κοινωνία προκειμένου οι κυρίαρχοι να προστατέψουν και να διατηρήσουν την κυριαρχία τους. Αντίστοιχα τώρα, η ‘ιδεολογία’ της οικονομικής ανάπτυξης ως μέσο εξόδου από την κρίση θα πρέπει να γίνει αποδεκτή από την ευρύτερη κοινωνία έτσι ώστε για άλλη μια φορά να επιτευχθεί η διατήρηση του κεφαλαίου χωρίς πλέον την προσθήκη του ‘περιβάλλοντος’ ως αναγκαία συνθήκη συναίνεσης.

Ωστόσο τα συνθήματα των κατοίκων της Χαλκιδικής και της Κερατέας αποδομούν τελείως αυτή τη συνθήκη και περιγράφουν ακριβώς το πραγματικό επίδικο της υπόθεσης ‘περιβάλλον’. Τόσο στην περίπτωση του Λαγανά όσο της Χαλκιδικής όσο και στην περίπτωση της Κερατέας ο κοινός παρονομαστής είναι ένας (πέρα βέβαια από τις εταιρείες συμφερόντων του ομίλου Μπόμπολα στις δύο τελευταίες περιπτώσεις): Πώς θα μπορέσουν οι κυρίαρχοι να κάνουν στην άκρη τους πληθυσμούς που κατοικούν στις περιοχές που θέλουν να εκμεταλλευθούν είτε στο όνομα της "περιβαλλοντικής προστασίας" τότε - χωρίς καμία ευαισθησία στην ιθαγενή γνώση - είτε στο όνομα της "ανάπτυξης" τώρα.  Και στις δύο περιπτώσεις ο εχθρός είναι ένας: Ο λαός. Διότι ειδοποιός διαφορά και τότε και τώρα δεν ήταν το «περιβάλλον» ούτε είναι η «οικονομική κρίση» αλλά η ταξικότητα τόσο της προστασίας του περιβάλλοντος όσο και της αντιμετώπισης της κρίσης.

Τέλος ένα μικρό σχόλιο για τους ‘οργανικούς’ διανοούμενους που αν και «ευαίσθητοι περιβαλλοντικά» διαμαρτύρονται για τον αγώνα των κατοίκων της Κερατέας και της Χαλκιδικής. Στη δεκαετία του 1990 ήταν «κερδοφόρα» η επένδυση με όρους «πολιτισμικού κεφαλαίου» στην υπόθεση «προστασία του περιβάλλοντος» το οποίο αντιστοιχούσε σε ένα προφίλ ευαισθητοποιημένου και ενημερωμένου πολίτη ο οποίος καλούνταν να πάρει θέση και σχετικά με τις περιβαλλοντικές συγκρούσεις ανάμεσα σε κατοίκους περιοχών που αντιδρούσαν στον τρόπο εγκαθίδρυσης των καθεστώτων περιβαλλοντικής προστασίας στον τόπο τους και στο κράτος. Σήμερα η «κερδοφορία» φαίνεται να μετατοπίζεται στην υπόθεση «ανάπτυξη για την αντιμετώπιση της κρίσης», το οποίο αντιστοιχεί σε ένα προφίλ ευαισθητοποιημένου και ενημερωμένου πολίτη ο οποίος καλείται να πάρει θέση σχετικά με τις συγκρούσεις ανάμεσα στους κατοίκους των περιοχών στις οποίες αναπτύσσονται καταστροφικές για το περιβάλλον επενδύσεις και στο κράτος. Το γεγονός ότι σε πολλές περιπτώσεις πρόκειται για τα ίδια πρόσωπα δηλώνει αν μη τι άλλο ότι η επένδυση που έκαναν τότε απέδωσε.

Σημειώσεις

1.  http://www.slideshare.net/uncsd2012/the-future-we-want-rio20-outcome-document

2. http://www.guardian.co.uk/environment/2012/jun/11/david-cameron-rio-earth-summit

3.   http://www.ydmed.gov.gr/?p=2554

4.     http://meganisinews.eu/42182/%ce%bf-%cf%84%cf%85%cf%86%cf%8e%ce%bd%ce%b1%cf%82-%cf%85%cf%80%ce%b5%ce%ba%ce%b1-%ce%bc%ce%b5-%ce%ba%cf%85%ce%b1-%cf%83%ce%b1%cf%81%cf%8e%ce%bd%ce%b5%ce%b9-%cf%84%ce%b9%cf%82-%cf%80%cf%81/

5. Theodossopoulos, D. (1997),  ‘Turtles, Farmers, and ‘Ecologists’: The Cultural Reason behind a Community’s Resistance to Environmental Conservation’. Journal of Mediterranean Studies 7(2): 250-267.


Η Αιμιλία Βουλβούλη είναι Επίκουρη Καθηγήτρια στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Φατίχ της Κωνσταντινούπολης



Αιμιλία Βουλβούλη
RED
Notebook
20 February 2013 - 10:22 πμ | Αιμιλία Βουλβούλη
 
Εισαγωγή σχολίου
Τα σχόλια που αποστέλλονται ενδέχεται να μην περάσουν αρχικά από διαδικασία έγκρισης. Διαβάστε προσεκτικά τους όρους χρήσης. Χρησιμοποιήστε την διαδικασία αναφοράς όποτε χρειάζεται.
Όνομα:
Email (δεν δημοσιεύεται):
URL:
Σχόλιο:
ΕΠΙΤΡΕΠΟΝΤΑΙ:<b></b>, <i></i> - ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΤΕ ΤΟ ENTER
 
Πόσο κάνει πέντε και δύο;
Βοηθήστε μας να αποφύγουμε τα spam μηνύματα απαντώντας στην απλή ερώτηση που βλέπετε παραπάνω.
Εαν θέλετε να χρησιμοποιήσετε avatar εγγραφείτε δωρεάν στο gravatar.com. Η συμμετοχή σας πρέπει να γίνεται πάντα σύμφωνα με τους όρους χρήσης. Σχετικό link στο κάτω μέρος της σελίδας.
     
Σχετικά
 
Ο Γιάννης Μίχος νέος δήμαρχος Αριστοτέλη - Ήττα από τον πρώτο γύρο για τον "χρυσό" Χρήστο Πάχτα
19/05/2014
Μία νέα ημέρα ξημερώνει στη Χαλκιδική καθώς ο Γιάννης Μίχος, που εκπροσωπεί το κίνημα ενάντια στην εξόρυξη χρυσού, εξελέγη δήμαρχος Αριστοτέλη επικρατώντας του Χρήστου Πάχτα από την πρώτη κιόλας Κυριακή.
 
 
Κάβο Σίδερο: ανίερες επενδύσεις στην άκρη της Κρήτης
Κωστής Χατζημιχάλης
30/03/2014
To «ιερό» τουριστικό real estate με γκολφ επανέρχεται
 
 
Ενεργειακό κόστος στη βιομηχανία. Μια αριστερή προσέγγιση
Πέτρος Ψαρρέας, Αλέξης Χαρίτσης και Βασίλης Κίλιας
8/03/2014
Απαιτείται άμεσα εκσυγχρονισμός, επενδύσεις για την εισαγωγή νέων τεχνολογιών αύξησης της ενεργειακής απόδοσης, σύγχρονων επενδύσεων, συστημάτων αυτοπαραγωγής που μειώνουν το ενεργειακό κόστος και την εκπεμπόμενη ρύπανση. Η ανάληψη του κόστους, πρέπει να προέλθει πρωτίστως από τις ίδιες τις επιχειρήσεις που συσσώρευαν κέρδη και δευτερευόντως με συνδυασμό πολιτικής κινήτρων αλλά και κανονιστικών μέτρων
 
 
Εργαλεία
       
 
 
 
     
  24 Μαΐου 2014 - 1:24 pm  
  Αν ήμουν Πειραιώτης
Στρατής Μπουρνάζος
 
     
  Ακριβώς σε τέτοιες δύσκολες καταστάσεις αξίζει πάνω απ’ όλα να σκεφτόμαστε και να παίρνουμε θέση. Γιατί προφανώς δεν υπάρχει δίλημμα όταν το ερώτημα είναι «Κάλλιο πλούσιος και υγιής ή πτωχός και ασθενής;». Ούτε στον Βόλο όπου αντίπαλος του Μπέου είναι ο Μαργαρίτης Πατσιαντάς του ΣΥΡΙΖΑ. Ούτε στον Πειραιά θα είχαμε δίλημμα αν αντίπαλος του Μώραλη-Μαρινάκη ήταν όχι μόνο ο Δρίτσας, αλλά ένας υποψήφιος του ΚΚΕ ή ένας οποιοσδήποτε δεξιός, πολλώ δε μάλλον ένας ευπρεπής δεξιός τύπου Κουμουτσάκου. Τώρα όμως;
     
 
  24 Μαΐου 2014 - 1:14 am  
  Για την εξουσία στην Ελλάδα το κύριο είναι να μην έρθουν οι κόκκινοι
Συνέντευξη του Χρήστου Λάσκου στο alterthess.gr
 
     
  Ενόψει των εκλογών της 25ης Μαϊου, και στο πλαίσιο του προεκλογικού διαλόγου, το alterthess.gr έθεσε σε υποψήφιους/ες eυρωβουλευτές ερωτήσεις σχετικά με το μέλλον της Ευρώπης, την κρίση στην Ελλάδα και την άνοδο του φασισμού . Ο Χρήστος Λάσκος, υποψήφιος ευρωβουλευτής με τον ΣΥΡΙΖΑ, απαντά
     
 
  23 Μαΐου 2014 - 12:33 pm  
  Η ΝΔ το χειρότερο το κράταγε για το τέλος: ξανάφερε τη Χρυσή Αυγή στο προσκήνιο
Δημήτρης Χριστόπουλος
 
     
  ι νεοναζί επανέρχονται, και μάλιστα στο επίκεντρο της πολιτικής ζωής, χωρίς καλά-καλά να κάνουν τίποτα οι ίδιοι. Το κάνει με τον πιο αποδοτικό τρόπο γι’ αυτoύς η Νέα Δημοκρατία, με τρόπο πολιτειακά άφρονα
     
 
  23 Μαΐου 2014 - 12:39 pm  
  Τασία Χριστοδουλοπούλου: H κυβέρνηση της Αριστεράς θα δημιουργήσει ντόμινο
Συνέντευξη στον Αδάμο Ζαχαριάδη
 
     
  Η ευρωπαϊκή Αριστερά τονίζει ότι οι μεταναστευτικές ροές θα συνεχιστούν, ιδίως όσο συνεχίζονται ο πόλεμος, η φτώχεια και η περιβαλλοντική καταστροφή. Επιμένουμε λοιπόν ότι σε υπερεθνικά προβλήματα, δεν υπάρχουν εθνικές λύσεις. Ζητάμε, έτσι, τη ριζική τροποποίηση του Ευρωπαικού Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου, προς την κατεύθυνση της αναλογικής κατανομής των ροών σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την αναθεώρηση της δομής του Σένγκεν, που προβλέπει ελεύθερη κυκλοφορία με κλειστά εξωτερικά σύνορα, άρα απαγόρευση κυκλοφορίας για τους μη νόμιμα διαμένοντες.
     
 
 
   
Footer
 
         
 
Λέξεις-κλειδιά
 
εκλογές × ΣΥΡΙΖΑ × Arno Minkkinen Biennale CGIL Corpus Christi Dow Jones Newswires dubstep John Parish performance Pussy Riot RootlessRoot Αδέσμευτη Γνώμη Αθήνα αντιρατσιστικό συλλαλητήριο Αριστερά άστεγοι αυτονομία ΓΕΙΤΟΝΙΕΣ δημοσιονομικός πολλαπλασιαστή Έβρος ΕΚΤ Ευρώπη θάλασσα Ιντιφάντα κάλαντα Καλλικράτης Κάσσελ ΚΕΝΤΡΟ Κινηματογράφος Κόκκινο Κρίση Κύπρος Μαρία Κανελλοπούλου ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟ μήκους Νιαουνάκης Παπαδάτος ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΣΥΡΙΖΑ τι σου ζητάνε; Τρόικα χρέος Ψαριανός Ψημίτης 1 ευρώ 11 Μάη 12 Φεβρουαρίου 13% 14 Νοεμβρίου 15χρονη 17 17 Νοέμβρη 17Ν 19/7/2012 19ος αιώνας 2 νεκροί στο Μανχατταν 20 Οκτωβρίου 20ος 22 πράγματα 24ωρη 25ευρο 25η 25η Μαρτίου 26 272 μέρες απεργίας 28η 28η Οκτωβρίου 2ρουφ 300 3000 ευρώ 34 νεκροί στην Αφρική 3E 40 χρόνια 48ωρη 4η Αυγούστου 4η Διεθνής 6 αντιρατσιστική γιορτή 6 Δεκεμβρίου 6 μέρες 6 τρις 6ο 6ο διαμέρισμα 8 Μάρτη 80s 8η Μάρτη 99%
  Αρχείο:
Πλήρες αρχείο θεμάτων

Επικοινωνία:
info@rednotebook.gr
 
         
 
  Powered by Byte² | Bitsnbytes.gr