Αναζήτηση:  
 
 
 
   
 
[Αφιέρωμα στην Οκτωβριανή Επανάσταση] Κάνοντας από ανάγκη ιστορία, κάνοντας την ανάγκη αρετή
Η ιστορία του Οκτώβρη συνεχίζει να μας αφορά —και να μας γοητεύει—, καθώς ακόμα και σήμερα μας υποχρεώνει να τοποθετηθούμε στα ζητήματα που έθεσε η επανάσταση: όποια κι αν είναι η αποτίμηση του ΄17 που συμμεριζόμαστε, σ΄ όποιο ιδεολογικό ρεύμα ή στρατηγική προοπτική κι αν εγγράφονται οι σημερινές μας τοποθετήσεις, από το μεταρρυθμισμό και την οικολογία ως τον κομμουνισμό και τον αναρχισμό
 

H γοητεία του παγκόσμιου ’17 διασώθηκε στο ακέραιο και εξακολουθεί να επιδρά μέχρι σήμερα, σε πολιτικά και κοινωνικά περιβάλλοντα (ευτυχώς) πολύ ευρύτερα της ακαδημαϊκής ή εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς. Κι αυτό, όσο αποκαρδιωτικές κι αν υπήρξαν οι χρήσεις της Οκτωβριανής Επανάστασης, από το σταλινικό προπαγανδισμό μέχρι την ψευδοϊστορία της «Μαύρης Βίβλου». Λογικό· ο ρωσικός Οκτώβρης δεν ήταν «απλά» η αμφισβήτηση της «φυσικότητας» και της αιωνιότητας του καπιταλισμού — αμφισβήτηση που, στα συμφραζόμενα της εν εξελίξει καπιταλιστικής κρίσης, επανέρχεται στο προσκήνιο. Ήταν, ταυτόχρονα, η πρώτη νικηφόρα κομμουνιστική επανάσταση, το πιο πειστικό επιχείρημα για τους ανά τον κόσμο αγωνιζόμενους ότι «εκεί» —άρα και «εδώ»—, μπορεί να γίνεται κι αλλιώς· η πρώτη πετυχημένη —προτού συντριβεί τελικά— απόπειρα ριζικής αλλαγής των κοινωνικών σχέσεων, ένα παγκόσμιας εμβέλειας γεγονός, τόσο στις μεγαλύτερες στιγμές του (με κορυφαία όλων τη νίκη κατά του φασισμού), όσο και στις πιο επονείδιστες (μαζική εξόντωση αντιφρονούντων και εντατικοποίηση της εκμετάλλευσης, εθνικισμός και εξαγωγή της «επανάστασης» διά των τεθωρακισμένων…).

Δεν είναι, όμως, μόνο γι’ αυτά που η ιστορία του Οκτώβρη συνεχίζει να μας αφορά  — και να μας γοητεύει. Είναι και γιατί ακόμα και σήμερα μας υποχρεώνει να τοποθετηθούμε στα ζητήματα που έθεσε, όποια κι αν είναι η αποτίμηση του ΄17 που συμμεριζόμαστε, σ΄ όποιο ιδεολογικό ρεύμα ή στρατηγική προοπτική κι αν εγγράφονται οι σημερινές μας τοποθετήσεις, από το μεταρρυθμισμό και την οικολογία ως τον κομμουνισμό και τον αναρχισμό. Καθώς η τρέχουσα καπιταλιστική κρίση δείχνει αδύνατη την επιστροφή σε έναν καπιταλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο (ό,τι κι αν αυτό σημαίνει, κι αν ποτέ υπήρξε κάτι τέτοιο), θεωρούμε αυτονόητο ότι η επαναστατική παράδοση που εγκαινίασε ο Οκτώβρης αποκτά στις μέρες μας μια έλξη πολύ ισχυρότερη απ΄ αυτήν που διέθετε στα χρόνια του υποτιθέμενου «τέλους της Ιστορίας».

***

Επί δεκαετίες, και μέχρι τις μέρες μας, ο κυρίαρχος λόγος έβλεπε στην Οκτωβριανή Επανάσταση ένα «πρόωρο» διάβημα για μια «καθυστερημένη» χώρα (όπως δηλαδή το ’17 οι μενσεβίκοι και η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία…), την επικράτηση  τελικά στη Ρωσία μιας βίας πραξικοπηματικής· για την ήττα πάλι του Οκτώβρη, ο ίδιος λόγος αναζητούσε τις αιτίες σε ένα συνονθύλευμα «διαβολικών» ηγετών, μοιραίων «λαθών» και πολιτικών επιλογών καταδικαστέων ή αξιοθρήνητων. Κι όλα αυτά, χωρίς ποτέ η καταγγελία και ο θρήνος να συνοδεύονται από ερμηνεία και ανάλυση της μαζικής εμπλοκής των κοινωνικών δρώντων, των μεταξύ τους σχέσεων και των ανταγωνιστικών στρατηγικών τους. Ο λόγος αυτός εξακολουθεί να επιδρά ως κοινός τόπος, υποχρεώνοντάς μας κάθε τόσο να επανερχόμαστε: επινοώντας αφορμές, ξαναθέτοντας ερωτήματα, επικαιροποιώντας απαντήσεις.

***
Λίγο πριν από το Φλεβάρη του 1917, οι μπολσεβίκοι ανέρχονταν σε 23.600, ενώ τον Ιούνιο της ίδιας χρονιάς, η δύναμή τους δεν ξεπερνούσε το 13% στο Συνέδριο των Σοβιέτ· τέσσερις μόλις μήνες μετά, τον Οκτώβρη του 1917, το αντίστοιχο ποσοστό κυμαινόταν πλέον μεταξύ 45% και 60%, ενώ το Φλεβάρη του 1918 το κόμμα αριθμούσε αισίως 115.000 μέλη. Πόσο απλούστερα θα μπορούσε να εξηγήσει κανείς τι πάει να πει «επιτάχυνση του ιστορικού χρόνου» — πώς συμβαίνει, δηλαδή, κι αυτό που στις αρχές του ’17 ήταν αδύνατο, τον Οκτώβρη —στο μέσο του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου, με τη Ρωσία αποδεκατισμένη και υπερχρεωμένη και τους ρώσους αγρότες εξαντλημένους από την πείνα—, έμοιαζε πλέον αναπόφευκτο.

Παραγνωρίζοντας κανείς τα προαναφερθέντα, εστιάζοντας στους ηγέτες ή δίνοντας προτεραιότητα στους εθνο-κρατικούς ανταγωνισμούς (ως είθισται, δηλαδή, στην επίσημη ιστοριογραφία), αδυνατεί να καταλάβει πώς το απλοϊκό «ειρήνη και γη» (όχι, δηλαδή, κάποιο μεγαλεπήβολο και υπερεξειδικευμένο πολιτικό πρόγραμμα) ξεχώρισε «στρατόπεδα» και έγινε επαναστατικό· με την ίδια λογική, αδυνατεί να δει γιατί η κατάκτηση της ηγεμονίας από τους μπολσεβίκους δεν ήταν ζήτημα αριθμητικής/οργανωτικής υπεροχής, γιατί ο συμβιβασμός τους με τα αστικά κόμματα ήταν αδιανόητος, γιατί —σε αντίθεση με όσα υποστηρίζουν διαχρονικά φιλελεύθεροι όλων των αποχρώσεων— η Οκτωβριανή Επανάσταση δεν στηρίχτηκε στη βία, παρά μόνο μετά την εκδήλωση της αντεπανάστασης.

Κατ’ αναλογίαν, μένοντας κανείς στα ερμηνευτικά σχήματα περί οικονομικής καθυστέρησης και ανεπαρκούς ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων στη Ρωσία —συνθηκών που αιτιολογούσαν, κατά την ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία, την απόρριψη της επανάστασης ως πρόωρης και υποστήριζαν θεωρητικά τον εθνικισμό της Δεύτερης Διεθνούς— δεν έχει άλλη επιλογή παρά να δει στην τρομοκρατία των Λευκών και τη γαλλοβρετανική επέμβαση στη Ρωσία (αλλά και στα freicorps της γερμανικής σοσιαλδημοκρατίας που κατέσφαξαν τους συντρόφους της Ρόζας Λούξεμπουργκ), τους θεματοφύλακες του σωστού τάιμινγκ.

***
«Είναι σχετικά εύκολο να αρχίσεις τη σοσιαλιστική επανάσταση, αλλά πολύ πιο δύσκολο να τη συνεχίσεις και να την οδηγήσεις στο τέρμα της», έγραφε κάπου ο Λένιν. Στο αφιέρωμα του Red Notebook που ξεκινά σήμερα, και θα διαρκέσει μέχρι τις 5 Νοεμβρίου, θα προσπαθήσουμε να αναδείξουμε τις δυσκολίες αυτές (από τον εμφύλιο και τις ξένες στρατιωτικές επεμβάσεις μέχρι την ήττα της επανάστασης στη Δύση), τις εκτροπές και τις αποτυχίες· αλλά και τα σημαντικά επιτεύγματα μιας επανάστασης που θέλησε να πάει μέχρι το τέλος  — μέχρι, δηλαδή, την επίτευξη ριζικών αλλαγών στους χώρους δουλειάς, τις σχέσεις των φύλων, το δίκαιο, τον πολιτισμό και τις επιστήμες.

Θα πιάσουμε το νήμα από την ανολοκλήρωτη επανάσταση του 1905 και τη διάσπαση της ρωσικής σοσιαλδημοκρατίας, θα δούμε πού στηρίζεται και πού αστοχεί η φιλολογία περί «πραξικοπήματος» όσον αφορά το ’17 και θα αναδείξουμε τις κοσμογονικές αλλαγές που έγιναν δυνατές μετά τον Οκτώβρη σε πολλαπλά επίπεδα του κοινωνικού. Θα ασχοληθούμε με τα αντιπολιτευόμενα ρεύματα που επεσήμαναν από νωρίς τους κινδύνους για το επαναστατικό εγχείρημα, αλλά και τους λόγους που αυτό το τελευταίο οδηγήθηκε τελικά στην ήττα: τη σταδιακή ακύρωση των διαδικασιών εργατικού ελέγχου, την υποταγή εργαζομένων και περιβάλλοντος στις ατσάλινες ιεραρχήσεις του παραγωγισμού (συνθήκη που, σημειωτέον, προκαλούσε πάντα το θαυμασμό του φιλελεύθερου δυτικού κόσμου…), τη θεωρητικοποίηση/γενίκευση πολιτικών επιλογών από τα χρόνια της έκτακτης ανάγκης (την αναγωγή της ανάγκης σε αρετή, για να θυμηθούμε την κριτική της Λούξεμπουργκ), την πολύ πέραν του Στάλιν επικράτηση της σταλινικής φρίκης, την έκπτωση του διεθνισμού σε άνευ όρων υπεράσπιση της Σοσιαλιστικής Πατρίδας, την κωμικοτραγική τέλος έκβαση της σύγκρουσης στο χώρο των επιστημών και της φιλοσοφίας.

Το υλικό του αφιερώματος προέρχεται από παλιότερα έργα σημαντικών διανοουμένων και μελετητών της Οκτωβριανής Επανάστασης, όπως ο ισπανός Φερνάντο Κλαουντίν και ο γάλλος Μαρκ Φερρό, ενώ αναδημοσιεύονται άρθρα των Άγγελου Ελεφάντη από τον «Πολίτη», Παναγιώτη Σωτήρη και Τάσου Μπέτζελου από το περιοδικό «Εκτός Γραμμής» και Θανάση Τσακίρη από την ιστοσελίδα Homo Politicus. Δημοσιεύονται επίσης αποσπάσματα από σύγχρονες μελέτες (βλ. κείμενα των Φώτη Μπελίνσοϊ και Ελένης Λάλου) και, τέλος, άρθρα που γράφτηκαν για τις ανάγκες του παρόντος αφιερώματος από τους: Νικόλα Βαγδούτη, Λίνα Θεοδώρου, Αλίκη Κοσυφολόγου, Χρήστο Λάσκο, Δημοσθένη Παπαδάτο-Αναγνωστόπουλο, Νικόλα Σεβαστάκη και Χρήστο Σίμο.

Red Notebook


Red Notebook
RED
Notebook
29 Οκτωβρίου 2011 - 11:16 pm | Red Notebook
 
Εισαγωγή σχολίου
Τα σχόλια που αποστέλλονται ενδέχεται να μην περάσουν αρχικά από διαδικασία έγκρισης. Διαβάστε προσεκτικά τους όρους χρήσης. Χρησιμοποιήστε την διαδικασία αναφοράς όποτε χρειάζεται.
Όνομα:
Email (δεν δημοσιεύεται):
URL:
Σχόλιο:
ΕΠΙΤΡΕΠΟΝΤΑΙ:<b></b>, <i></i> - ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΤΕ ΤΟ ENTER
 
Πόσο κάνει πέντε και δύο;
Βοηθήστε μας να αποφύγουμε τα spam μηνύματα απαντώντας στην απλή ερώτηση που βλέπετε παραπάνω.
Εαν θέλετε να χρησιμοποιήσετε avatar εγγραφείτε δωρεάν στο gravatar.com. Η συμμετοχή σας πρέπει να γίνεται πάντα σύμφωνα με τους όρους χρήσης. Σχετικό link στο κάτω μέρος της σελίδας.
     
Σχετικά
 
Αμερικανοί πραγματιστές, ευρωπαίοι ιδεολόγοι και η διαχείριση της παγκόσμιας κρίσης
Συνέντευξη του Λίο Πάνιτς στο Λουδοβίκο Κωτσονόπουλο
28/04/2014
Συνέντευξη του Λίο Πάνιτς στο Red Notebook
 
 
Με αφορμή την κρίση στην Ουκρανία: Τρέχουσες εξελίξεις και μελλοντικές τάσεις στον ενεργειακό τομέα
Αλέξης Χαρίτσης
15/04/2014
Η σημασία της Ουκρανίας στην ενεργειακή γεωπολιτική σκακιέρα έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, καθώς η χώρα κατέχει στρατηγική θέση μεταξύ των μεγάλων παραγωγών υδρογονανθράκων (Ρωσία και περιοχή Κασπίας) και των μεγάλων καταναλωτών (Δυτική Ευρώπη), έχει ήδη εγκατεστημένο ένα εκτεταμένο δίκτυο αγωγών στο έδαφός της και διαθέτει σημαντικές υποδομές υπόγειας αποθήκευσης φυσικού αερίου και πετρελαίου
 
 
Κρίση στις σχέσεις ΝΑΤΟ-Ρωσίας για την Ουκρανία
17/04/2014
Γερμανικά ταμπλόιντ: «Να ξηλωθούν τα σοβιετικά τανκς από το μνημείο»
 
 
Εργαλεία
       
 
 
 
     
  24 Μαΐου 2014 - 1:24 pm  
  Αν ήμουν Πειραιώτης
Στρατής Μπουρνάζος
 
     
  Ακριβώς σε τέτοιες δύσκολες καταστάσεις αξίζει πάνω απ’ όλα να σκεφτόμαστε και να παίρνουμε θέση. Γιατί προφανώς δεν υπάρχει δίλημμα όταν το ερώτημα είναι «Κάλλιο πλούσιος και υγιής ή πτωχός και ασθενής;». Ούτε στον Βόλο όπου αντίπαλος του Μπέου είναι ο Μαργαρίτης Πατσιαντάς του ΣΥΡΙΖΑ. Ούτε στον Πειραιά θα είχαμε δίλημμα αν αντίπαλος του Μώραλη-Μαρινάκη ήταν όχι μόνο ο Δρίτσας, αλλά ένας υποψήφιος του ΚΚΕ ή ένας οποιοσδήποτε δεξιός, πολλώ δε μάλλον ένας ευπρεπής δεξιός τύπου Κουμουτσάκου. Τώρα όμως;
     
 
  24 Μαΐου 2014 - 1:14 am  
  Για την εξουσία στην Ελλάδα το κύριο είναι να μην έρθουν οι κόκκινοι
Συνέντευξη του Χρήστου Λάσκου στο alterthess.gr
 
     
  Ενόψει των εκλογών της 25ης Μαϊου, και στο πλαίσιο του προεκλογικού διαλόγου, το alterthess.gr έθεσε σε υποψήφιους/ες eυρωβουλευτές ερωτήσεις σχετικά με το μέλλον της Ευρώπης, την κρίση στην Ελλάδα και την άνοδο του φασισμού . Ο Χρήστος Λάσκος, υποψήφιος ευρωβουλευτής με τον ΣΥΡΙΖΑ, απαντά
     
 
  23 Μαΐου 2014 - 12:33 pm  
  Η ΝΔ το χειρότερο το κράταγε για το τέλος: ξανάφερε τη Χρυσή Αυγή στο προσκήνιο
Δημήτρης Χριστόπουλος
 
     
  ι νεοναζί επανέρχονται, και μάλιστα στο επίκεντρο της πολιτικής ζωής, χωρίς καλά-καλά να κάνουν τίποτα οι ίδιοι. Το κάνει με τον πιο αποδοτικό τρόπο γι’ αυτoύς η Νέα Δημοκρατία, με τρόπο πολιτειακά άφρονα
     
 
  23 Μαΐου 2014 - 12:39 pm  
  Τασία Χριστοδουλοπούλου: H κυβέρνηση της Αριστεράς θα δημιουργήσει ντόμινο
Συνέντευξη στον Αδάμο Ζαχαριάδη
 
     
  Η ευρωπαϊκή Αριστερά τονίζει ότι οι μεταναστευτικές ροές θα συνεχιστούν, ιδίως όσο συνεχίζονται ο πόλεμος, η φτώχεια και η περιβαλλοντική καταστροφή. Επιμένουμε λοιπόν ότι σε υπερεθνικά προβλήματα, δεν υπάρχουν εθνικές λύσεις. Ζητάμε, έτσι, τη ριζική τροποποίηση του Ευρωπαικού Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου, προς την κατεύθυνση της αναλογικής κατανομής των ροών σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την αναθεώρηση της δομής του Σένγκεν, που προβλέπει ελεύθερη κυκλοφορία με κλειστά εξωτερικά σύνορα, άρα απαγόρευση κυκλοφορίας για τους μη νόμιμα διαμένοντες.
     
 
 
   
Footer
 
         
 
Λέξεις-κλειδιά
 
εκλογές × ΣΥΡΙΖΑ × Arno Minkkinen Biennale CGIL Corpus Christi Dow Jones Newswires dubstep John Parish performance Pussy Riot RootlessRoot Αδέσμευτη Γνώμη Αθήνα αντιρατσιστικό συλλαλητήριο Αριστερά άστεγοι αυτονομία ΓΕΙΤΟΝΙΕΣ δημοσιονομικός πολλαπλασιαστή Έβρος ΕΚΤ Ευρώπη θάλασσα Ιντιφάντα κάλαντα Καλλικράτης Κάσσελ ΚΕΝΤΡΟ Κινηματογράφος Κόκκινο Κρίση Κύπρος Μαρία Κανελλοπούλου ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟ μήκους Νιαουνάκης Παπαδάτος ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΣΥΡΙΖΑ τι σου ζητάνε; Τρόικα χρέος Ψαριανός Ψημίτης 1 ευρώ 11 Μάη 12 Φεβρουαρίου 13% 14 Νοεμβρίου 15χρονη 17 17 Νοέμβρη 17Ν 19/7/2012 19ος αιώνας 2 νεκροί στο Μανχατταν 20 Οκτωβρίου 20ος 22 πράγματα 24ωρη 25ευρο 25η 25η Μαρτίου 26 272 μέρες απεργίας 28η 28η Οκτωβρίου 2ρουφ 300 3000 ευρώ 34 νεκροί στην Αφρική 3E 40 χρόνια 48ωρη 4η Αυγούστου 4η Διεθνής 6 αντιρατσιστική γιορτή 6 Δεκεμβρίου 6 μέρες 6 τρις 6ο 6ο διαμέρισμα 8 Μάρτη 80s 8η Μάρτη 99%
  Αρχείο:
Πλήρες αρχείο θεμάτων

Επικοινωνία:
info@rednotebook.gr
 
         
 
  Powered by Byte² | Bitsnbytes.gr