Αναζήτηση:  
 
 
 
   
 
Οι δημοκρατίες κι εμείς
Το καθήκον της αυτοθυσίας σήμερα οφείλει να μεταγλωττιστεί σε καθήκον αντίστασης στα σαθρά θεμέλια μιας έκπτωτης πλέον πολιτείας, της οποίας η έννομη τάξη δεν (πρέπει να) είναι άξια υποδοχής, διότι ουδέποτε υπερασπίστηκε την ηθική και πολιτική αυτονομία των πολιτών της
 
Της Ελένης Κοσμά

Η πορεία της δημοκρατίας της Αθήνας μετά τον Πελοποννησιακό πόλεμο, έναν πόλεμο που οι Αθηναίοι τον επεδίωξαν –και τούτο τον κάνει ακόμη τραγικότερο–, ήταν σχεδόν προδιαγεγραμμένη: ήδη κατά τη διάρκεια του πολέμου η δημοκρατική πολιτεία των Αθηνών κινδύνεψε δύο φορές να εκτραπεί. Μετά την άρση της αθηναϊκής προστασίας προς τους Πέρσες, μετά την οικονομική διάλυση του αθηναϊκού κράτους και, περισσότερο, μετά την απειλητική άνοδο του Φιλίππου στη Μακεδονία και την ήττα στη Χαιρώνεια, η ιδέα ανασύστασης της αθηναϊκής ηγεμονίας ήταν πια ουτοπική. Η μη αυτόνομη, πλέον, πολιτεία των Αθηνών δεν ήταν σε θέση να προασπίσει την ηθική και πολιτική αυτονομία των πολιτών της –και, άρα, τη δημοκρατικότητά της– διότι, ακριβώς, ήσαν και οι δύο όψεις του δημοκρατικού νομίσματος φθαρμένες. Είναι, έτσι, εύλογη η παρατήρηση των Easterling – Knox πως η παραγωγή πολιτειών στην περίοδο πριν τον Αριστοτέλη βρισκόταν πολύ κοντά στη «λογοτεχνία της φυγής»: η οικονομική και στρατιωτική κατάσταση ενεθάρρυνε την απόσυρση σε φανταστικούς κόσμους, σε ιδεώδεις πολιτείες. Και η σημερινή μας πολιτεία μοιράζεται πολλά στοιχεία με το συγκεκριμένο λογοτεχνικό είδος: η απόσυρση σε έναν φανταστικό κόσμο (με υπουργούς να παίζουν τις μουσικές καρέκλες και «αγανακτισμένους» πολίτες σε κατάμεστες –εκτός ωρών εργασίας και εορταστικών τριημέρων– πλατείες) φαίνεται να είναι η πιο διασκεδαστική λύση.

Η κριτική του Αριστοτέλη στις προηγούμενες πολιτείες (συμπεριλαμβανομένης και της πλατωνικής) συμπυκνώνεται σε αυτό το ακριβώς το σημείο: ήσαν όλες ιδεώδεις, δηλαδή, φαντασιώσεις περισσότερο και υποθέσεις, παρά συζητήσεις για το πραγματικό και το πρακτικό. Ο θεμελιώδης πυρήνας των Πολιτικών είναι, ακριβώς, η αναζήτηση  της αρίστης πολιτείας –αναζήτηση που δεν θα ευοδωθεί στον χώρο των Ιδεών, όπως η πλατωνική «ιδανική πολιτεία», αλλά στη θεωρία και στην πράξη –στην επικράτεια του δυνατού: «ου γαρ μόνον την αρίστην δει θεωρείν, αλλά και την δυνατήν, ομοίως δε και την ράω και κοινοτέραν απάσαις» (4, 1288b37-39). Το στοίχημα της πολιτικής παρέμβασης του Αριστοτέλη κρινόταν, εντέλει, ακριβώς εκεί: στην υλικότητα της αντιπρότασής του. 

Ο δημοκρατικός «πολιτικός τόπος», ως «τόπος» ισότητας και ισονομίας, ορίζεται μέσα από την συλλογική θέσπιση δεσμών μεταξύ των αυτόνομων μονάδων της κοινότητας. Μια δημοκρατική κοινωνία δεν μπορεί να εκβιάσει  ούτε τη συμμετοχή ούτε την αυτοθυσία: η κοινή αντίληψη για το «πολιτικά ορθό», το ηθικό και το δίκαιο δεν μπορεί με κανέναν τρόπο να είναι προϊόν επιβολής, αλλά, αντίθετα, στη βάση αυτής της κοινότητας (που είναι, άλλωστε, και η βάση της δημοκρατίας) βρίσκεται, ακριβώς, η αυτονομία του ανθρώπου: η δυνατότητα της απόφασης. Ήδη από τη διδασκαλία του Σωκράτη γνωρίζουμε πως η πολιτική είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ηθικής και πως μια δίκαιη κοινωνία προϋποθέτει (και προϋποτίθεται από) μια δίκαιη ζωή. 

Ετούτη η (διασφαλισμένη από την πολιτεία) αυτονομία του ανθρώπου είναι που τον «εξαναγκάζει» να συμμετάσχει και λάβει αποφάσεις, διότι ακριβώς σε μια δημοκρατική πολιτεία ο «εξαναγκασμός» δεν αποτελεί απλή άσκηση βίας (όπως στα τυραννικά καθεστώτα), αλλά «συνιστά “βία” που επιβάλλεται δημόσια, νόμιμα και ηθικώς δικαιολογημένα» (Π. Σούρλας, Μια εισαγωγή στην επιστήμη του Δικαίου). Η δημοκρατική κοινότητα, η πόλη ως «πολιτικός τόπος», υπάρχει στο βαθμό και με τον τρόπο που υπάρχουν οι πολίτες της. Οι πολίτες διεκδικούν την αυτονομία της πόλης τους, ακριβώς επειδή η πόλη προασπίζει, δια της ισονομίας, τη δική τους αυτονομία. Η πολιτική συμμετοχή και η αυτοθυσία θάλλει στα στέρνα των ευνομούμενων πολιτών της δημοκρατίας, αλλά και η δημοκρατία, στον βαθμό που αποτελεί την υψηλότερη έκφραση της ηθικής αυτονομίας του ανθρώπου, οφείλει να διερωτάται, ακριβώς, πάνω στη δυνατότητα της υλικότητάς της.

Η αντίσταση στον πολιτικό φετιχισμό, στο δογματισμό, στην κοινωνική βία και στην πραγμοποίηση της πολιτικής επιβάλλουν μια «νέα (πρακτική) ηθική», μια νέα «άρση» που θα προκύψει, ακριβώς, ως άρνηση των προηγούμενων «θέσεων»: ένας διαρκής αναστοχασμός πάνω στη δυνατότητα και στην υλικότητα της κριτικής παρέμβασης, στη δυνατότητα και στην υλικότητα μιας άλλης δημοκρατίας, η οποία και θα υπονομεύσει ή θα αναστείλει όλες τις προηγούμενες εκτροπές της ηθικής και της δικαιοσύνης, διότι ακριβώς στοιχηματίστηκαν έξω από την επικράτεια της συλλογικής και ατομικής μας αυτονομίας. Το καθήκον της αυτοθυσίας σήμερα οφείλει να μεταγλωττιστεί σε καθήκον αντίστασης στα σαθρά θεμέλια μιας έκπτωτης πλέον πολιτείας, της οποίας η έννομη τάξη δεν (πρέπει να) είναι άξια υποδοχής, διότι ουδέποτε υπερασπίστηκε την ηθική και πολιτική αυτονομία των πολιτών της. Η άνοδος και η πτώση της αθηναϊκής δημοκρατίας μας διδάσκει πως η κοινωνική αυτονομία προϋποθέτει και προϋποτίθεται από την ατομική –και ετούτο, τηρουμένων, πάντα, των αναλογιών, δεν πρέπει με κανέναν τρόπο να το ξεχνάμε στις δύσκολες μέρες που περνάμε.


Ελένη Κοσμά
RED
Notebook
4 Ιουλίου 2011 - 9:49 pm | Ελένη Κοσμά
 
Σχόλια
Μπορείτε να αναφέρετε υβριστικά σχόλια ή εκτός των όρων χρήσης με το αντίστοιχο κουμπί στο πάνω δεξί μέρος κάθε σχολίου. Η άσκοπη χρήση της δυνατότητας μπορεί να οδηγήσει στον αποκλεισμό σας από το σχολιασμό
Σχόλιο από: alexks3

Δεν υφίσταται βέβαια μια λεπτή διαχωριστική γραμμή μεταξύ ενός πολιτειακού μορφώματος που κατοικεί στο πεδίο των ιδεών και σε μια απτή,ενδεχομένως άμεσα εφαρμόσιμη πολιτειακή πρόταση.
Ενδεχομένως και ο ιδεαλισμός να είναι μια φυγή,μια ευχάριστη αναβολή.Αλλά μήπως και η δημοκρατία δεν είναι μια ιδεολογία που συνεχώς έχει την δυνατότητα εξέλιξης;
Aλλά έχω επιφυλλάξεις στο αν ο διαρκής αναστοχασμός οφείλει στην παρούσα φάση,το τονίζω,να είναι διττός
για την δυνατότητα και την υλικότητα μιας άλλης δημοκρατίας.
Με την έκδηλη χαμηλή ατομική και συλλογική ποιότητα,και το σαθρό πολιτειακό καθεστώς,η συζήτηση για το πρακτικό και το πραγματικό έιναι άκαιρη και η υλοποίηση χωρίς,παρά την μικρή ύπαρξη βάσης είτε καταρρέει είτε περιοριζει.
 
 
Εισαγωγή σχολίου
Τα σχόλια που αποστέλλονται ενδέχεται να μην περάσουν αρχικά από διαδικασία έγκρισης. Διαβάστε προσεκτικά τους όρους χρήσης. Χρησιμοποιήστε την διαδικασία αναφοράς όποτε χρειάζεται.
Όνομα:
Email (δεν δημοσιεύεται):
URL:
Σχόλιο:
ΕΠΙΤΡΕΠΟΝΤΑΙ:<b></b>, <i></i> - ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΤΕ ΤΟ ENTER
 
Πόσο κάνει πέντε και δύο;
Βοηθήστε μας να αποφύγουμε τα spam μηνύματα απαντώντας στην απλή ερώτηση που βλέπετε παραπάνω.
Εαν θέλετε να χρησιμοποιήσετε avatar εγγραφείτε δωρεάν στο gravatar.com. Η συμμετοχή σας πρέπει να γίνεται πάντα σύμφωνα με τους όρους χρήσης. Σχετικό link στο κάτω μέρος της σελίδας.
     
Σχετικά
 
Καμίνης και μεταναστευτικό: η μεταμόρφωση
Ελένη Τάκου
24/05/2014
Της Ελένης Τάκου
 
 
Ο Γιώργος Καμίνης και η τέχνη του δικαίου του ισχυρού
Ντίνα Τζουβάλα
22/05/2014
 
 
«Να τους πάρετε σπίτι σας!»
Στρατής Μπουρνάζος
17/05/2014
«Να τους πάρετε σπίτι σας!». Αγαπημένη και μόνιμη επωδός κάθε αξιοσέβαστου ακροδεξιού, προς την Αριστερά, στις συζητήσεις για το μεταναστευτικό: «Αφού τους αγαπάτε τόσο τους μετανάστες, να τους βάλετε σπίτι σας!»
 
 
Εργαλεία
       
 
 
 
     
  24 Μαΐου 2014 - 3:22 pm  
  Γιατί ο Καμίνης δεν είναι ο αθηναίος Μπουτάρης
Γιάννης-Ορέστης Παπαδημητρίου
 
     
  Προς στιγμή, σε κάποια σημεία, ο Γιώργος Καμίνης και ο Γιάννης Μπουτάρης ομοιάζουν, κυρίως στην προτεραιότητα του ελεύθερου επιχειρείν και στην αντιπάθεια προς το συναθροίζεσθαι. Πρόκειται, ωστόσο, για δύο ασυμπτωτικές τετραετίες, από τις οποίες προκύπτουν δύο πολύ διαφορετικές πόλεις
     
 
  20 Μαΐου 2014 - 1:16 pm  
  Αλέξης Μπένος: Τα κινήματα βασικό στοιχείο της πολιτικής μας
Συνέντευξη στον Αδάμο Ζαχαριάδη
 
     
  Η κριτική στην ψήφο ανάθεσης είναι συνυφασμένη με την ίδια την ύπαρξη του ΣΥΡΙΖΑ που αποτελεί σύνθεση κινημάτων και έφτασε στη σημερινή δύναμή του με βάση την κινηματική του δράση και όχι την πειθώ μαυρογιαλούρικου τύπου «ψηφίστε μας και θα καθαρίσουμε εμείς για όλα σας τα προβλήματα».
     
 
  22 Μαΐου 2014 - 10:14 am  
  Η Κεντροαριστερά και το βιοπολιτικό διοικητικό κράτος
Δημήτρης Μπελαντής
 
     
  Μια σοβαρή διάσταση του πρώτου γύρου των αυτοδιοικητικών εκλογών αποτέλεσε η αρκετά έως πολύ καλή επίδοση της Κεντροαριστεράς (Ελιά, ΔΗΜΑΡ, Ποτάμι κλπ) και ιδιαίτερα της Ελιάς στους μεγάλους δήμους (Καμίνης, Μπουτάρης), αλλά και σε πολλές από τις περιφέρειες (οι εκπρόσωποι της Κεντροαριστεράς μετέχουν στον δεύτερο γύρο σε 7 από τις 12 περιφέρειες έναντι 5 του ΣΥΡΙΖΑ)
     
 
  21 Μαΐου 2014 - 3:42 pm  
  Υγεία και πνευματικά δικαιώματα
Παναγιώτης Κουρουμπλής
 
     
  Η αδυναμία πρόσβασης μεγάλης μερίδας του πληθυσμού σε αναγκαία φάρμακα είναι από τις πιο σημαντικές πτυχές της υγειονομικής κρίσης που μαστίζει την Ελλάδα. Για το φαινόμενο των ανασφάλιστων καρκινοπαθών που αναγκάζονται να διακόψουν τη θεραπεία τους επειδή δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν στο κόστος της ιδίοις πόροις, η κυβέρνηση φέρει βαρύτατη ευθύνη, διότι υπάρχουν λύσεις στο πρόβλημα της πρόσβασης σε φθηνά φάρμακα ακόμα και εντός του μνημονιακού πλαισίου.
     
 
 
   
Footer
 
         
 
Λέξεις-κλειδιά
 
εκλογές × ΣΥΡΙΖΑ × Arno Minkkinen Biennale CGIL Corpus Christi Dow Jones Newswires dubstep John Parish performance Pussy Riot RootlessRoot Αδέσμευτη Γνώμη Αθήνα αντιρατσιστικό συλλαλητήριο Αριστερά άστεγοι αυτονομία ΓΕΙΤΟΝΙΕΣ δημοσιονομικός πολλαπλασιαστή Έβρος ΕΚΤ Ευρώπη θάλασσα Ιντιφάντα κάλαντα Καλλικράτης Κάσσελ ΚΕΝΤΡΟ Κινηματογράφος Κόκκινο Κρίση Κύπρος Μαρία Κανελλοπούλου ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟ μήκους Νιαουνάκης Παπαδάτος ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΣΥΡΙΖΑ τι σου ζητάνε; Τρόικα χρέος Ψαριανός Ψημίτης 1 ευρώ 11 Μάη 12 Φεβρουαρίου 13% 14 Νοεμβρίου 15χρονη 17 17 Νοέμβρη 17Ν 19/7/2012 19ος αιώνας 2 νεκροί στο Μανχατταν 20 Οκτωβρίου 20ος 22 πράγματα 24ωρη 25ευρο 25η 25η Μαρτίου 26 272 μέρες απεργίας 28η 28η Οκτωβρίου 2ρουφ 300 3000 ευρώ 34 νεκροί στην Αφρική 3E 40 χρόνια 48ωρη 4η Αυγούστου 4η Διεθνής 6 αντιρατσιστική γιορτή 6 Δεκεμβρίου 6 μέρες 6 τρις 6ο 6ο διαμέρισμα 8 Μάρτη 80s 8η Μάρτη 99%
  Αρχείο:
Πλήρες αρχείο θεμάτων

Επικοινωνία:
info@rednotebook.gr
 
         
 
  Powered by Byte² | Bitsnbytes.gr