Αναζήτηση:  
 
 
 
   
 
Χρέος και ορθολογικότητα
MAURIZIO LAZZARATO, «Η κατασκευή του χρεωμένου ανθρώπου», μετάφραση: Γιώργος Καράμπελας, Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, σελ. 192
 
Του Τάσου Χοβαρδά

Πολλές φορές έχει φανεί ότι η διαχείριση της κρίσης από τις κυρίαρχες δυνάμεις έρχεται να επερωτήσει τα θεμέλια του φιλελευθερισμού. Νεοφιλελεύθερος αυταρχισμός και καταστολή δε συνιστούν απλά μέσα για την κάμψη των κοινωνικών αντιστάσεων αλλά εργαλεία εμπέδωσης της νεοφιλελεύθερης διακυβέρνησης. Για τον Maurizio Lazzarato, η σύμπτωση του νεοφιλελευθερισμού με την ακροδεξιά στο σημείο αυτό είναι παραπάνω από προφανής.

Ένα ακόμη στοιχείο που κινητοποιεί ο νεοφιλελευθερισμός και το οποίο τον φέρνει πολύ κοντά στην ακροδεξιά είναι η επίκληση εθνικιστικών λόγων για τη συγκάλυψη της ταξικότητας των κυρίαρχων πολιτικών. Η αναίρεση των φιλελεύθερων αρχών φαίνεται να συμπίπτει με την απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων. Αυταρχισμός και καταστολή επιστρατεύονται υπό την ιδεολογική πλαισίωση των εθνικιστικών λόγων προκειμένου να ελεγχθεί η κοινωνική οργή και να αποκατασταθεί η συνοχή μιας κοινωνίας που καταρρέει.

 Το χρέος εδώ, όπως πολύ γρήγορα επιχειρηματολόγησε η Αριστερά, χρησιμοποιήθηκε ως το βασικό όχημα για την σφοδρότερη επίθεση του κεφαλαίου στην εργασία εδώ και αρκετές δεκαετίες. Η επισφάλεια και η περιστολή του κοινωνικού κράτους φαίνεται να ακυρώνουν κάθε αίσθηση γραμμικότητας που θα οδηγούσε, υποτίθεται, στη σοσιαλδημοκρατία σκανδιναβικού τύπου μέσα από μια σειρά μεταρρυθμίσεων. Για τον Maurizio Lazzarato, ζούμε το τέλος των υποσχέσεων που απευθύνονταν από τις κυρίαρχες δυνάμεις καθολικά σε ολόκληρη την κοινωνία για να οργανώσουν την κοινωνική συναίνεση. Η μοναδική υπόσχεση που απομένει είναι μια υπόσχεση που πρέπει να δώσουμε ο καθένας και η καθεμιά στον εαυτό μας για να κρατήσουμε στα χέρια μας το μπλοκάκι ως πραγματικοί «επιχειρηματίες». Μόνο αν καταφέρουμε να συμφιλιωθούμε με την επισφάλεια και την επέκταση της απόλυτης υπεραξίας που αυτή συνεπάγεται μπορούμε να ελπίζουμε στην κοινωνική μας ένταξη.

Ο επισφαλώς εργαζόμενος πρέπει να είναι σε θέση να υπογράφει χωρίς να γνωρίζει ποιο ακριβώς θα είναι το αντικείμενο εργασίας, πόσες θα είναι οι ώρες εργασίας και ποια θα είναι η αμοιβή της εργασίας. Πρέπει να είναι διαθέσιμος για υποαπασχόληση και υπομισθοδοσία. Η διαθεσιμότητα δεν είναι μια μερική στόχευση. Συνιστά κρίσιμη συνθήκη που συνοδεύεται από μπλοκάκι χωρίς αφορολόγητο, από ΤΕΒΕ χωρίς ελπίδα συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, από κυλιόμενες συμβάσεις που καταργούν τον χρόνο όπως τον ξέραμε. Ο επισφαλώς εργαζόμενος πρέπει να έχει ηλικία συνταξιοδότησης μεγαλύτερη από το προσδόκιμο ζωής. Λίγα λεφτά που μαζεύουμε από εδώ και λίγα από εκεί. Λίγα λεφτά που είναι να ξοδευτούν σε λίγο φαγητό, λίγο σπίτι, λίγη διασκέδαση. Πολύ υπομονή. Και πολύ αγωνία, καθώς το χρέος αυξάνεται όπως το πληθωριστικό χρήμα. Αυτός είναι ο Homo debitor, ο χρεωμένος άνθρωπος του Maurizio Lazzarato, που έχει κατατμηθεί και «τιτλοποιηθεί» σε ΤΕΒΕ, στεγαστικό, ενοίκιο, φροντιστήριο. Το μπλοκάκι στα χέρια του Homo debitor ανάγει την επισφάλεια σε «επιχειρηματικότητα» για να εγκαλέσει το χρεωμένο υποκείμενο ως αναποτελεσματικό και αποκλειστικά υπεύθυνο για την κατάστασή του. Ο Homo debitor είναι ένας «επιχειρηματίας» που εργάζεται επισφαλώς, δια βίου καταρτιζόμενος, απολυόμενος και επανακαταρτιζόμενος, αλλά πλήρως εξοικειωμένος με αυτή τη διακινδύνευση.

Το χρεωμένο υποκείμενο είναι «ελεύθερο» να επιλέξει μονάχα τη μοίρα που του έχει επιβληθεί, δηλαδή, να χρεώνεται, και μονάχα με τον τρόπο αυτό μπορεί να αντιληφθεί την «ελευθερία» του, μπορεί να έχει, δηλαδή, δυνατότητα επιλογής. Εδώ ερχόμαστε να συναντήσουμε από έναν άλλον δρόμο τη βασική προδιαγραφή των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής για τον κόσμο της εργασίας: Μόνο μέσα από την πώληση της εργατικής του δύναμης μπορεί ο προλετάριος να αποκτήσει αίσθηση «ελευθερίας» και να ενταχθεί στον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής. Μέσα από την επισφάλεια και την κατάργηση κοινωνικών δικαιωμάτων, η αμοιβή της εργασίας υποχωρεί κάτω από το όριο αναπαραγωγής της εργατικής δύναμης. Και αφού οι υποχρεώσεις συσσωρεύονται με βάση τον χρόνο που περνάει και όχι με βάση το διαθέσιμο εισόδημα, γινόμαστε όλοι και όλες τοξικά παράγωγα μιας ζωής που δεν περιμένει.

Η κυρίαρχη πολιτική παράγει και διαχειρίζεται αυτή την αμφισημία με πρωτοφανή κυνικότητα. Τι μας λένε: Η κοινωνία –για να σταθεί στα πόδια της– πρέπει πρώτα να πεθάνει. Η αποδοχή αυτής της κυνικότητας είναι η κολυμβήθρα από την οποία προβάλουμε ως Homo debitor. Βαφτιζόμαστε αναλαμβάνοντας την τήρηση μιας υπόσχεσης προς τον πιστωτή. Η συγκρότηση του χρεωμένου υποκειμένου είναι η αυτοεικόνα που προκύπτει από τη σχέση αυτή για τον οφειλέτη. Ζούμε συνεχώς υπό την αίρεση μιας οφειλής που εσωτερικεύεται μαζί με την ενοχή – ο έμπορος της Βενετίας συγκατοικεί μέσα μας με τον τοκογλύφο του Σαίξπηρ – εμείς αναλαμβάνουμε για λογαριασμό του πιστωτή να τιμωρήσουμε τον εαυτό μας με την ενοχή που νιώθουμε. Η οφειλή υπενθυμίζεται αέναα, η οφειλή συνιστά μιαν αξίωση σχέσης που δεν αίρεται ποτέ επειδή αναπαράγεται διαρκώς.

Επειδή η οφειλή προκαταβάλει το μέλλον, υπάγει κάθε δυνατότητα επιλογής στην αναπαραγωγή των υφιστάμενων σχέσεων παραγωγής. Η α-χρονικότητα αυτή είναι πρόδηλη κάθε φορά που υποτίθεται ότι η κοινωνία ξελασπώνει (ας θυμηθούμε τον λόγο των κυρίαρχων μέσων λίγο πριν το πρώτο μνημόνιο, λίγο πριν το πρώτο κούρεμα, τώρα στην πρώτη «έξοδο» στις αγορές) και αμέσως μετά συνειδητοποιούμε ότι είμαστε στην ίδια και χειρότερη μοίρα. Και εκεί όπου ο χρόνος παύει να έχει οποιοδήποτε νόημα του αποδίδουμε ως επιλογή, ως δυνατότητα, η δημοκρατία καταργείται σε κάθε κλίμακα αναφοράς: χρεωμένοι άνθρωποι, χρεωμένα νοικοκυριά, χρεωμένοι δήμοι, χρεωμένες κοινωνίες. Ο Homo debitor είναι ένα ά-χρονο υποκείμενο χωρίς δυνατότητα πολιτικής παρέμβασης. Είναι αυτή άραγε η μοναδική μοίρα που μας απομένει;

Ο Maurizio Lazzarato παραπέμπει στο ελληνικό παράδειγμα, για να θέσει ως κεντρικό διακύβευμα την ίδια την ορθολογικότητα. Τα τελευταία χρόνια αναπτύσσονται ελπιδοφόρες αντιστάσεις για την υπεράσπιση δικαιωμάτων και δημόσιων αγαθών. Με τις αντιστάσεις αυτές ο κόσμος της εργασίας επιχειρεί να επιστρέψει στη δημοκρατία, στην πολιτική σημασία του χρόνου, επιχειρεί να απαλλαγεί από την ενοχή και να ανακτήσει τον έλεγχο πάνω στο μέλλον του. Στον βορρά έχουμε πολλές τέτοιες αντιστάσεις και συλλογικότητες, μεταξύ άλλων: ΒΙΟΜΕ – Νερό – Ευκαρπία – Σκουριές.

Συλλογικότητες που δρουν τοπικά και συνδέονται με αντίστοιχα κινήματα στην Ευρώπη και τον κόσμο, συλλογικότητες μέσα από τις οποίες διατυπώνονται προτάγματα με σαφείς ταξικές αναφορές. Με κινηματικές διαδικασίες που διεκδικούν την επιστημονική γνώση για το σχέδιο του κόσμου της εργασίας. Με αναδιατύπωση των οικολογικών αιτημάτων ώστε αυτά να έχουν σαφή χωρική και κοινωνική αναφορά. Η οικονομία των αναγκών που προτάσσει η Αριστερά είναι το πασχαλινό τραπέζι με τις συλλογικότητες και τις κινηματικές διαδικασίες που μας περιμένει όλους και όλες. Προϋπόθεση για την προσέλευσή μας, η απαλλαγή από την ενοχή που μας έχει επιβληθεί, η απαλλαγή από το χρίσμα του Homo debitor.

Πηγή: Αναγνώσεις της Κυριακάτικης Αυγής


Τάσος Χοβαρδάς
RED
Notebook
4 Μαΐου 2014 - 10:54 πμ | Τάσος Χοβαρδάς
 
Εισαγωγή σχολίου
Τα σχόλια που αποστέλλονται ενδέχεται να μην περάσουν αρχικά από διαδικασία έγκρισης. Διαβάστε προσεκτικά τους όρους χρήσης. Χρησιμοποιήστε την διαδικασία αναφοράς όποτε χρειάζεται.
Όνομα:
Email (δεν δημοσιεύεται):
URL:
Σχόλιο:
ΕΠΙΤΡΕΠΟΝΤΑΙ:<b></b>, <i></i> - ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΤΕ ΤΟ ENTER
 
Πόσο κάνει πέντε και δύο;
Βοηθήστε μας να αποφύγουμε τα spam μηνύματα απαντώντας στην απλή ερώτηση που βλέπετε παραπάνω.
Εαν θέλετε να χρησιμοποιήσετε avatar εγγραφείτε δωρεάν στο gravatar.com. Η συμμετοχή σας πρέπει να γίνεται πάντα σύμφωνα με τους όρους χρήσης. Σχετικό link στο κάτω μέρος της σελίδας.
     
Σχετικά
 
Αποχαιρετώντας τον ευρωπαϊσμό και την Αριστερά του εθνικού κράτους
Δημοσθένης Παπαδάτος-Αναγνωστόπουλος
2/05/2014
Ευρωπαϊστές και ευρωσκεπτικιστές θρήνησαν το ίδιο δυνατά για τη «Χώρα» και την απώλεια της εθνικής της κυριαρχίας, δείχνοντας τη μειωμένη ανταγωνιστικότητα της εθνικής οικονομίας. Όμως η μείωση της εθνικής οικονομικής κυριαρχίας υπήρξε από χρόνια συνειδητή επιλογή των αρχουσών τάξεων και των πολιτικών τους εκπροσώπων, κεντροαριστερών και κεντροδεξιών αδιακρίτως, για την καλύτερη εξυπηρέτηση του περιορισμού της δημοκρατίας
 
 
Ενας υδραυλικός για το χρέος του Νότου
Ευκλείδης Τσακαλώτος
14/04/2014
Το δημόσιο χρέος της Ελλάδας είναι αναμφίβολα μη βιώσιμο, με το μεγαλύτερο κομμάτι του να βρίσκεται στα χέρια των επίσημων δανειστών μας. Το χρέος λειτουργεί περιοριστικά για τις κυβερνήσεις, ανεξάρτητα από το αν έχουν πρόσβαση στις διεθνείς χρηματαγορές. Η πρόσβαση στις αγορές επιτρέπει ουσιαστικά σε μια κυβέρνηση να αντικαταστήσει το επίσημο χρέος με ιδιωτικό, όχι όμως να δημιουργήσει νέο.
 
 
Ζίγκμουντ Μπάουμαν: δεν είναι κρίση, είναι αναδιανομή πλούτου
Συνέντευξη του Ζ. Μπάουμαν στην Ντ. Δαβάκη και τον Δ. Μπούκα
28/03/2014
Ο επίτιμος καθηγητής κοινωνιολογίας Ζίγκμουντ Μπάουμαν μιλά για την κρίση, τον καταναλωτισμό, τις μορφές αντίστασης, την ανάγκη αλλαγής νοοτροπίας και το πώς βλέπει το μέλλον.
 
 
Εργαλεία
       
 
 
 
     
  24 Μαΐου 2014 - 3:22 pm  
  Γιατί ο Καμίνης δεν είναι ο αθηναίος Μπουτάρης
Γιάννης-Ορέστης Παπαδημητρίου
 
     
  Προς στιγμή, σε κάποια σημεία, ο Γιώργος Καμίνης και ο Γιάννης Μπουτάρης ομοιάζουν, κυρίως στην προτεραιότητα του ελεύθερου επιχειρείν και στην αντιπάθεια προς το συναθροίζεσθαι. Πρόκειται, ωστόσο, για δύο ασυμπτωτικές τετραετίες, από τις οποίες προκύπτουν δύο πολύ διαφορετικές πόλεις
     
 
  20 Μαΐου 2014 - 1:16 pm  
  Αλέξης Μπένος: Τα κινήματα βασικό στοιχείο της πολιτικής μας
Συνέντευξη στον Αδάμο Ζαχαριάδη
 
     
  Η κριτική στην ψήφο ανάθεσης είναι συνυφασμένη με την ίδια την ύπαρξη του ΣΥΡΙΖΑ που αποτελεί σύνθεση κινημάτων και έφτασε στη σημερινή δύναμή του με βάση την κινηματική του δράση και όχι την πειθώ μαυρογιαλούρικου τύπου «ψηφίστε μας και θα καθαρίσουμε εμείς για όλα σας τα προβλήματα».
     
 
  22 Μαΐου 2014 - 10:14 am  
  Η Κεντροαριστερά και το βιοπολιτικό διοικητικό κράτος
Δημήτρης Μπελαντής
 
     
  Μια σοβαρή διάσταση του πρώτου γύρου των αυτοδιοικητικών εκλογών αποτέλεσε η αρκετά έως πολύ καλή επίδοση της Κεντροαριστεράς (Ελιά, ΔΗΜΑΡ, Ποτάμι κλπ) και ιδιαίτερα της Ελιάς στους μεγάλους δήμους (Καμίνης, Μπουτάρης), αλλά και σε πολλές από τις περιφέρειες (οι εκπρόσωποι της Κεντροαριστεράς μετέχουν στον δεύτερο γύρο σε 7 από τις 12 περιφέρειες έναντι 5 του ΣΥΡΙΖΑ)
     
 
  21 Μαΐου 2014 - 3:42 pm  
  Υγεία και πνευματικά δικαιώματα
Παναγιώτης Κουρουμπλής
 
     
  Η αδυναμία πρόσβασης μεγάλης μερίδας του πληθυσμού σε αναγκαία φάρμακα είναι από τις πιο σημαντικές πτυχές της υγειονομικής κρίσης που μαστίζει την Ελλάδα. Για το φαινόμενο των ανασφάλιστων καρκινοπαθών που αναγκάζονται να διακόψουν τη θεραπεία τους επειδή δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν στο κόστος της ιδίοις πόροις, η κυβέρνηση φέρει βαρύτατη ευθύνη, διότι υπάρχουν λύσεις στο πρόβλημα της πρόσβασης σε φθηνά φάρμακα ακόμα και εντός του μνημονιακού πλαισίου.
     
 
 
   
Footer
 
         
 
Λέξεις-κλειδιά
 
εκλογές × ΣΥΡΙΖΑ × Arno Minkkinen Biennale CGIL Corpus Christi Dow Jones Newswires dubstep John Parish performance Pussy Riot RootlessRoot Αδέσμευτη Γνώμη Αθήνα αντιρατσιστικό συλλαλητήριο Αριστερά άστεγοι αυτονομία ΓΕΙΤΟΝΙΕΣ δημοσιονομικός πολλαπλασιαστή Έβρος ΕΚΤ Ευρώπη θάλασσα Ιντιφάντα κάλαντα Καλλικράτης Κάσσελ ΚΕΝΤΡΟ Κινηματογράφος Κόκκινο Κρίση Κύπρος Μαρία Κανελλοπούλου ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟ μήκους Νιαουνάκης Παπαδάτος ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΣΥΡΙΖΑ τι σου ζητάνε; Τρόικα χρέος Ψαριανός Ψημίτης 1 ευρώ 11 Μάη 12 Φεβρουαρίου 13% 14 Νοεμβρίου 15χρονη 17 17 Νοέμβρη 17Ν 19/7/2012 19ος αιώνας 2 νεκροί στο Μανχατταν 20 Οκτωβρίου 20ος 22 πράγματα 24ωρη 25ευρο 25η 25η Μαρτίου 26 272 μέρες απεργίας 28η 28η Οκτωβρίου 2ρουφ 300 3000 ευρώ 34 νεκροί στην Αφρική 3E 40 χρόνια 48ωρη 4η Αυγούστου 4η Διεθνής 6 αντιρατσιστική γιορτή 6 Δεκεμβρίου 6 μέρες 6 τρις 6ο 6ο διαμέρισμα 8 Μάρτη 80s 8η Μάρτη 99%
  Αρχείο:
Πλήρες αρχείο θεμάτων

Επικοινωνία:
info@rednotebook.gr
 
         
 
  Powered by Byte² | Bitsnbytes.gr