Αναζήτηση:  
 
 
 
   
 
Χίλιες λέξεις για το Δεκέμβρη | Ο Δεκέμβρης, το πολιτικό και η χειραφέτηση
Ο Δεκέμβρης ήταν το πολιτικό της συλλογικής αυτοθέσμισης ως ερώτηση, όχι ως ολοκληρωμένη απάντηση και επίτευξη
 
Του Αλέξανδρου Κιουπκιολή

Οι σπασμένες βιτρίνες και οι πυρπολήσεις του εξεγερμένου Δεκέμβρη επέφεραν αμελητέες υλικές ζημιές στην Ελλάδα των καταστηματαρχών, αν τις συγκρίνουμε με τη σαρωτική καταστροφή μαγαζιών και νοικοκυριών από τη νεοφιλελεύθερη λαίλαπα που ενέσκηψε. Και όμως. Οι αισθητήρες του καθεστώτος, μικροί και μεγάλοι, είχαν δίκιο όταν εξέπεμπαν τον βαθύ τρόμο τους μπροστά στη συμβολική βία των ημερών εκείνων, ενώ σήμερα λουφάζουν και σιωπούν. Η πιο άγρια βία του πολιτικού είναι ο συμβολικός φόνος: η διάλυση των καθιερωμένων ταυτοτήτων που επέρχεται όταν ένας συλλογικός δράστης ανατρέπει την παραδεδομένη τάξη πραγμάτων και διαμορφώνει μια ποιοτικά καινούρια κατάσταση. Φωτιές και κτυπημένα σώματα ανήκουν στη συγκυριακή φαινομενικότητα αυτής της κοσμογονίας, δεν είναι αναγκαία. Η ουσιαστική βιαιότητα του πολιτικού ως συλλογικής πράξης έγκειται στο ίδιο το γεγονός ότι καταστρέφει την κατεστημένη κανονικότητα για να δημιουργήσει νέα ιστορία. Γι’αυτό και η υπαρξιακή αγωνία που βίωσαν τον Δεκέμβρη του 2008 οι φορείς αυτού του κανονικού στην ημεδαπή, προσφέρει μια εύγλωττη ένδειξη ότι ζήσαμε μια αρχόμενη ανάδυση του πολιτικού.

Το πολιτικό ως ρήξη, ριζικός ανταγωνισμός και κοινωνική αναδιάταξη εκ βάθρων μπορεί να προσλάβει ποικίλα ιδεολογικά πρόσημα. Αλλά το πολιτικό αυτό ως συλλογική χειραφέτηση προϋποθέτει, πρώτον, την πρωτοβουλιακή κινητοποίηση ενός «μέρους χωρίς μέρος»: ενός καθολικού υποκειμένου αποκλεισμένων που περικλείονται στην κρατούσα ιεραρχία ως αποκλεισμένοι και δεν μπορούν να συμμετάσχουν ικανοποιητικά στο κοινωνικό γίγνεσθαι χωρίς να μεταβάλουν άρδην τις συντεταγμένες της καθεστηκυίας τάξης. Αυτή ήταν η ιστορική ιδέα του προλεταριάτου στον επαναστατικό μαρξισμό. Το καθολικό «μέρος χωρίς μέρος» εισάγει, δεύτερον, νέες αρχές πολιτικής διάρθρωσης που προάγουν την εξισωτική αυτονομία των πολλών. Γι’αυτό και ο Δεκέμβρης εγγράφεται στην χορεία των χειραφετητικών εκρήξεων του πολιτικού. Το υποκείμενό του έφερε και τα δύο αυτά συστατικά γνωρίσματα.

Μαθητές, φοιτητές, νέοι άνεργοι, μετανάστες, κοινωνικά περιθωριοποιημένοι, μεσοαστικές και κατώτερες μερίδες που ταλανίζονται από την εντεινόμενη επισφάλεια, αμετανόητοι οραματιστές ενός άλλου πλανήτη: αυτοί είναι οι σημερινοί εσώκλειστοι-απόβλητοι που δεν κρατούν κατοχυρωμένες θέσεις στην κοινωνική ιεραρχία και μπορούν να συγκροτήσουν μια πολιτική καθολικότητα εντός/εκτός συστήματος. Και αυτή η καθολικότητα ενσάρκωσε έμπρακτα τον Δεκέμβρη ένα νέο όραμα ζωής, συστήνοντας μια άλλη συλλογικότητα ελεύθερων διαφορών. Μετήλθε ανομοιογενή μέσα δράσης και προέταξε μια πληθώρα αιτιάσεων, αιτημάτων και οραμάτων, χωρίς να προσδεθεί σε ένα ενιαίο πρόγραμμα. Επέλεξε μια ανοικτή πολιτική συνάρθρωση ομάδων και ατόμων μέσα από γενικής και ελεύθερης πρόσβασης αγωγούς: ad hoc συντονιστικά, καταλήψεις, νέες τεχνολογίες επικοινωνίας. Προέκρινε μια  αντι-ιεραρχική, οριζόντια και χαλαρή δικτύωση που αφήνει μεγάλα περιθώρια πρωτοβουλίας στους άμεσα εμπλεκόμενους. Έφτιαξε, τέλος, προσωρινές νησίδες αυτονομίας που αναιρούν τις κοινωνικές ιεραρχήσεις και καλούν τα υποκείμενα να διαμορφώσουν αυτενεργά τη ζωή τους και τη συλλογικότητά τους.

Σε αντίθεση με τα οργανωτικά καλούπια της νεωτερικής κυριαρχίας, όπου η ενότητα παράγεται άνωθεν από ένα ηγεμονικό υποκείμενο, το «πλήθος» συνθέτει στοιχεία στο ίδιο επίπεδο της άμεσης συνεργασίας. Η κοινότητα των ενεργών διαφορών παραμένει ανοικτή, πορώδης, χωρίς ενιαίο εξουσιαστικό κέντρο και αποκλειστικές ταυτότητες. Ο συντονισμός επιτελείται κατά το πρότυπο του σμήνους, όπου οι πολλαπλοί δρώντες συνδράμουν αυτοτελώς στην αέναη εξέλιξη ενός κοινού αποτελέσματος. Το πλήθος πραγματώνει την ισότητα και την ελευθερία μέσα στις ίδιες τις δομές αντίστασης. Αποκηρύσσει την κεντρική καθοδήγηση, την αντιπροσώπευση, τις γραφειοκρατίες του κόμματος και της κυβέρνησης, την ιδεολογική περιχαράκωση, το οριοθετημένο πρόγραμμα-τυφλοσούρτη, την κατάληψη και χρησιμοποίηση της κρατικής εξουσίας.

Αλλά ο Δεκέμβρης ήταν το πολιτικό της συλλογικής αυτοθέσμισης ως ερώτηση, όχι ως ολοκληρωμένη απάντηση και επίτευξη. (Πώς) μπορεί μια τέτοια πληθυντική πολιτική της εξισωτικής και άμεσης χειραφέτησης να γίνει κανονική καθημερινότητα; Να μην περιορίζεται σε άναρχα ξεσπάσματα και να εγκαταστήσει μια νέα πραγματικότητα ίσης ελευθερίας; Να μην καταδικάζεται στο στιγμιαίο, την αποτυχία ή τη διολίσθηση στην υστερική τρομοκρατία; Να γίνει κάτι παραπάνω από ουτοπικό φάσμα, ιδέα που στοιχειώνει τα επαναστατικά όνειρα και τους καθεστωτικούς εφιάλτες, προανάκρουσμα ενός μεσσιανικού μέλλοντος που θα περιμένουμε για πάντα; Να δώσει σήμερα πολιτικές λύσεις στα προβλήματα της φτώχειας, της οικολογικής καταστροφής, της παγκόσμιας διασύνδεσης, της διεθνούς ασυνεννοησίας και επιθετικότητας;

Ο Δεκέμβρης της συγκίνησης του πλήθους παρήγαγε πολιτικά αποτελέσματα με διάρκεια. Ενέγραψε στην εγχώρια συλλογική μνήμη ότι, και σήμερα ακόμη, εξισωτικές ανατροπές και ριζοσπαστικά ρήγματα με μαζικές δράσεις είναι εφικτά, άμεσα, απρόσμενα. Το αδύνατο είναι δυνατό. Η ιστορία δεν τελειώνει με την Ελλάδα του δήθεν εκσυγχρονισμού, του λαθραίου πλουτισμού, του χαζού καταναλωτισμού. Μπορεί να ξαναρχίσει με μια αιφνίδια τομή του χωροχρονικού συνεχούς, και μπορεί να κάνει πράξη την ουτοπία της ισότητας και της ελευθερίας.  Η εγγραφή αυτή στη συνείδηση είναι πρόσφατη, είναι ζωντανή και έχει γίνει με την καυτή ένταση εκείνων των στιγμών. Έχει μπει έτσι ένα φιτίλι που μπορεί ανά πάσα στιγμή να ανάψει. 

Επιπλέον, ο Δεκέμβρης της αυτοδιεύθυνσης άφησε πίσω του λειτουργικές ζώνες αυτονομίας από την κρατική πολιτική και το κεφάλαιο -αστεακές μικροκοινότητες, πολιτικούς και πολιτιστικούς χώρους, τοπικές πρωτοβουλίες- που δεν γνωρίζουν απλώς ότι οι κοινωνικές σχέσεις μπορούν να οριστούν ισότιμα, ελεύθερα και συμμετοχικά, αλλά κάνουν τη γνώση πράξη. Αυτές οι εστίες της συλλογικής αυτενέργειας τροφοδοτήθηκαν από την πολιτική των δεκεμβριανών δικτυώσεων, συνελεύσεων και κινητοποιήσεων. Διατηρούν υλικά ζωντανή αυτή την πολιτική. Διαπαιδαγωγούν κοινωνικά υποκείμενα ικανά να την προαγάγουν. Η εξάπλωση και ενδυνάμωσή τους μπορεί να δώσει τα εναύσματα και τα ερείσματα για έναν ευρύτερο μετασχηματισμό την ώρα που το σύστημα παραπαίει.

Αλλά ο Δεκέμβρης δεν έγινε η μόνιμη πραγματικότητα της καθημερινής μας ζωής. Ήταν το σκίρτημα ενός νέου που δεν εδραιώθηκε. Κι έτσι αρκετοί έσπευσαν να πουν το αναμενόμενο, ότι μια κοινωνία αλληλεγγύης και αξιοπρέπειας δεν μπορεί να συσταθεί με οριζόντιες αναρχο-αυθόρμητες αμεσότητες. Θέλει συντεταγμένη οργάνωση, συγκέντρωση, πρόγραμμα, πειθαρχία, κράτος, εκπροσώπους. Συνταγές σοφίας που δεν έχουν προσφέρει, ωστόσο, όσα πολύ επαναστατικά υπόσχονταν εδώ και έναν αιώνα τουλάχιστον. Σύντροφοι, δώστε μια ευκαιρία σε μια νέα αρχή. Η συντηρητική αντίδραση της αριστεράς είναι ένα ακόμη σύμπτωμα που δείχνει ότι στα δεκεμβριανά του 2008 ξεκίνησε κάτι το οποίο διαφεύγει από παλιά σχήματα σκέψης και κάνει όσους δεν κατανοούν ή φοβούνται το πολιτικό ως καινούρια δημιουργία να αναζητούν καταφύγιο σε απατηλές βεβαιότητες του παρελθόντος.

Ο Δεκέμβρης, ωστόσο, είναι η λέξη για μια πολιτική που δεν μπορεί και δεν πρέπει να θεσπισθεί ως παγιωμένη συνθήκη. Όχι απλώς γιατί σημαδεύθηκε και από ζοφερές στιγμές, αντιφάσεις και αμηχανίες. Αλλά και γιατί δεν συνέταξε μια προγραμματική απάντηση, παρά μια προγραμματική ερώτηση. Για όσες/ους πιστεύουν στις δυνατότητες που ανοίγει, το ζήτημα δεν είναι η δογματική πίστη σε ένα δεδομένο σχέδιο δράσης ή μια Ιδέα. Είναι η πίστη στο σημαίνον του συγκεκριμένου ερωτήματος, το οποίο μας καλεί να δοκιμάσουμε, με αγωνιστική υπομονή και ερωτηματικό-διερευνητικό ύφος, συστηματικές απαντήσεις στο πώς θα μπορούσε να γίνει πράξη διαρκείας η επαγγελία της νέας χειραφέτησης. Αυτός είναι ο πολιτικός Δεκέμβρης ως πραγματική, συντελεσμένη θέσμιση όχι ενός άλλου κόσμου, αλλά ενός ιδιαίτερου, παραγωγικού ορίζοντα ερωτηματοθεσίας για τον άλλο κόσμο που θέλουμε και χρειαζόμαστε.

«Χίλιες λέξεις για το Δεκέμβρη»: Δείτε εδώ όλα τα κείμενα του αφιερώματος


Αλέξανδρος Κιουπκιολής
RED
Notebook
13 Δκεμβρίου 2010 - 4:56 pm | Αλέξανδρος Κιουπκιολής
 
Εισαγωγή σχολίου
Τα σχόλια που αποστέλλονται ενδέχεται να μην περάσουν αρχικά από διαδικασία έγκρισης. Διαβάστε προσεκτικά τους όρους χρήσης. Χρησιμοποιήστε την διαδικασία αναφοράς όποτε χρειάζεται.
Όνομα:
Email (δεν δημοσιεύεται):
URL:
Σχόλιο:
ΕΠΙΤΡΕΠΟΝΤΑΙ:<b></b>, <i></i> - ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΤΕ ΤΟ ENTER
 
Πόσο κάνει πέντε και δύο;
Βοηθήστε μας να αποφύγουμε τα spam μηνύματα απαντώντας στην απλή ερώτηση που βλέπετε παραπάνω.
Εαν θέλετε να χρησιμοποιήσετε avatar εγγραφείτε δωρεάν στο gravatar.com. Η συμμετοχή σας πρέπει να γίνεται πάντα σύμφωνα με τους όρους χρήσης. Σχετικό link στο κάτω μέρος της σελίδας.
     
Σχετικά
 
Βοσνία: Μια τρομακτική εικόνα του μέλλοντος της Ευρώπης
Igor Štiks
1/03/2014
Οι απλοί άνθρωποι της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης δείχνουν στην Ευρώπη πώς να αποφύγει την υπνοβασία προς την καταστροφή…
 
 
Για την εξέγερση στην Ουκρανία
Σιμονίδα Αργυράκου
22/02/2014
H Αριστερά οφείλει να κατανοήσει τις ανάγκες των φτωχών στρωμάτων και να στηρίξει τα αιτήματά τους. Από την άλλη, να εναντιωθεί στον ιμπεριαλισμό, τόσο της ΕΕ και των ΗΠΑ, όσο και της Ρωσίας
 
 
Εξέγερση με ταξικό πρόσημο
Σιμόν Αργυράκου
16/02/2014
Πολλοί εξωτερικοί παρατηρητές της εξέγερσης στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη αναρωτήθηκαν: γιατί τώρα; Και η απάντηση σχεδόν όλων όσοι πήραν μέρος στις διαδηλώσεις ή όσοι παρακολουθούν από κοντά τα γεγονότα σε αυτή τη χώρα είναι: και πολύ άργησε!
 
 
Εργαλεία
       
 
 
 
     
  24 Μαΐου 2014 - 1:24 pm  
  Αν ήμουν Πειραιώτης
Στρατής Μπουρνάζος
 
     
  Ακριβώς σε τέτοιες δύσκολες καταστάσεις αξίζει πάνω απ’ όλα να σκεφτόμαστε και να παίρνουμε θέση. Γιατί προφανώς δεν υπάρχει δίλημμα όταν το ερώτημα είναι «Κάλλιο πλούσιος και υγιής ή πτωχός και ασθενής;». Ούτε στον Βόλο όπου αντίπαλος του Μπέου είναι ο Μαργαρίτης Πατσιαντάς του ΣΥΡΙΖΑ. Ούτε στον Πειραιά θα είχαμε δίλημμα αν αντίπαλος του Μώραλη-Μαρινάκη ήταν όχι μόνο ο Δρίτσας, αλλά ένας υποψήφιος του ΚΚΕ ή ένας οποιοσδήποτε δεξιός, πολλώ δε μάλλον ένας ευπρεπής δεξιός τύπου Κουμουτσάκου. Τώρα όμως;
     
 
  24 Μαΐου 2014 - 1:14 am  
  Για την εξουσία στην Ελλάδα το κύριο είναι να μην έρθουν οι κόκκινοι
Συνέντευξη του Χρήστου Λάσκου στο alterthess.gr
 
     
  Ενόψει των εκλογών της 25ης Μαϊου, και στο πλαίσιο του προεκλογικού διαλόγου, το alterthess.gr έθεσε σε υποψήφιους/ες eυρωβουλευτές ερωτήσεις σχετικά με το μέλλον της Ευρώπης, την κρίση στην Ελλάδα και την άνοδο του φασισμού . Ο Χρήστος Λάσκος, υποψήφιος ευρωβουλευτής με τον ΣΥΡΙΖΑ, απαντά
     
 
  23 Μαΐου 2014 - 12:33 pm  
  Η ΝΔ το χειρότερο το κράταγε για το τέλος: ξανάφερε τη Χρυσή Αυγή στο προσκήνιο
Δημήτρης Χριστόπουλος
 
     
  ι νεοναζί επανέρχονται, και μάλιστα στο επίκεντρο της πολιτικής ζωής, χωρίς καλά-καλά να κάνουν τίποτα οι ίδιοι. Το κάνει με τον πιο αποδοτικό τρόπο γι’ αυτoύς η Νέα Δημοκρατία, με τρόπο πολιτειακά άφρονα
     
 
  23 Μαΐου 2014 - 12:39 pm  
  Τασία Χριστοδουλοπούλου: H κυβέρνηση της Αριστεράς θα δημιουργήσει ντόμινο
Συνέντευξη στον Αδάμο Ζαχαριάδη
 
     
  Η ευρωπαϊκή Αριστερά τονίζει ότι οι μεταναστευτικές ροές θα συνεχιστούν, ιδίως όσο συνεχίζονται ο πόλεμος, η φτώχεια και η περιβαλλοντική καταστροφή. Επιμένουμε λοιπόν ότι σε υπερεθνικά προβλήματα, δεν υπάρχουν εθνικές λύσεις. Ζητάμε, έτσι, τη ριζική τροποποίηση του Ευρωπαικού Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου, προς την κατεύθυνση της αναλογικής κατανομής των ροών σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την αναθεώρηση της δομής του Σένγκεν, που προβλέπει ελεύθερη κυκλοφορία με κλειστά εξωτερικά σύνορα, άρα απαγόρευση κυκλοφορίας για τους μη νόμιμα διαμένοντες.
     
 
 
   
Footer
 
         
 
Λέξεις-κλειδιά
 
εκλογές × ΣΥΡΙΖΑ × Arno Minkkinen Biennale CGIL Corpus Christi Dow Jones Newswires dubstep John Parish performance Pussy Riot RootlessRoot Αδέσμευτη Γνώμη Αθήνα αντιρατσιστικό συλλαλητήριο Αριστερά άστεγοι αυτονομία ΓΕΙΤΟΝΙΕΣ δημοσιονομικός πολλαπλασιαστή Έβρος ΕΚΤ Ευρώπη θάλασσα Ιντιφάντα κάλαντα Καλλικράτης Κάσσελ ΚΕΝΤΡΟ Κινηματογράφος Κόκκινο Κρίση Κύπρος Μαρία Κανελλοπούλου ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟ μήκους Νιαουνάκης Παπαδάτος ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΣΥΡΙΖΑ τι σου ζητάνε; Τρόικα χρέος Ψαριανός Ψημίτης 1 ευρώ 11 Μάη 12 Φεβρουαρίου 13% 14 Νοεμβρίου 15χρονη 17 17 Νοέμβρη 17Ν 19/7/2012 19ος αιώνας 2 νεκροί στο Μανχατταν 20 Οκτωβρίου 20ος 22 πράγματα 24ωρη 25ευρο 25η 25η Μαρτίου 26 272 μέρες απεργίας 28η 28η Οκτωβρίου 2ρουφ 300 3000 ευρώ 34 νεκροί στην Αφρική 3E 40 χρόνια 48ωρη 4η Αυγούστου 4η Διεθνής 6 αντιρατσιστική γιορτή 6 Δεκεμβρίου 6 μέρες 6 τρις 6ο 6ο διαμέρισμα 8 Μάρτη 80s 8η Μάρτη 99%
  Αρχείο:
Πλήρες αρχείο θεμάτων

Επικοινωνία:
info@rednotebook.gr
 
         
 
  Powered by Byte² | Bitsnbytes.gr