Αναζήτηση:  
 
 
 
   
 
Χίλιες λέξεις για το Δεκέμβρη | Ανακατεμένοι, όχι χτυπημένοι
Μια γερή δόση μαζοχισμού χρειάζεται για να ανακαλέσει κάποιος όσα γράφτηκαν εκείνη την εποχή από προβεβλημένους συγγραφείς και κοινωνικούς επιστήμονες
 
Του Πέτρου-Ιωσήφ Στανγκανέλλη

Όταν μου ζητήθηκε να στείλω χίλιες λέξεις για τους διανοούμενους το Δεκέμβρη,  ένα «αδιόρατο χαμόγελο ζωγραφίστηκε στα χείλη μου», όπως θα έγραφε το βουλιαγμένο στην κοινοτοπία και το ναρκισσισμό πληκτρολόγιο του «μέσου νεοέλληνα μυθιστοριογράφου». Μια γερή δόση μαζοχισμού χρειάζεται για να ανακαλέσει κάποιος όσα γράφτηκαν εκείνη την εποχή από προβεβλημένους  συγγραφείς και κοινωνικούς επιστήμονες. Μόνο μ’ αυτούς θα ασχοληθώ,  παρότι, φυσικά, δεν είναι μόνο αυτοί διανοούμενοι.

Για τους πρώτους δεν χρειάζεται να πει κανείς και πολλά, διότι πάντα ελλοχεύει ο κίνδυνος να τους πάρει  πολύ στα σοβαρά - άλλωστε τα βιβλία τους περισσότερο πολτοποιούνται παρά διαβάζονται και οι διασημότεροι εξ αυτών ζουν επί το πλείστον  με  επιμίσθιο κρατικό σε Κέντρα Εθνικά και Υπουργεία. Θα μπορούσα να επαναλάβω τα γνωστά, ότι δηλαδή το είδος του μυθιστορήματος χρειάζεται και μια (άλλη) αστική τάξη από πίσω της, με άλλες δυναμικές κι άλλες αναφορές. Κι ότι αυτοί που (αυτο)προβάλλονται ως λογοτέχνες από δόλιους οργανισμούς και (κρυφο)κίτρινες φυλλάδες, περιγράφουν, συνήθως άτεχνα,  πώς πέρασαν τη μέρα τους, επιβεβαιώνοντας στην καλύτερη των περιπτώσεων ένα κενό ή την αυτοϊκανοποιούμενη κενότητα του «όλα καλά».  Μετά θα σιωπούσα και θα τσίταρα από μνήμης Καρυωτάκη και Ροΐδη. Και, λογικά σκεπτόμενος,  δεν θα περίμενα απ’ όσους δεν ακτινογράφησαν το κοινωνικό στα έργα τους να με καθοδηγήσουν επ’ αυτού μέσω επιφυλλίδων ή «παρεμβάσεων» προς αποκατάστασιν της «τάξεως» και της «ηθικής». 

Οι άλλοι, όμως; Κοινωνικοί επιστήμονες, φιλόσοφοι κι άλλα ευπαθή προϊόντα; Εκ πρώτης όψεως, μια σύσσωμη κατακραυγή θα ήταν άστοχη. Εν προκειμένω, δεν έχουμε να κάνουμε με θεοδωροπουλισμούς και μαρκαρίσματα, αλλά με τη διαχείριση ή την κριτική του υπάρχοντος, τη συνάντηση με το αστάθμητο, την επιβεβαίωση ή τη διάψευση σχημάτων θεωρητικών, στάσεων ζωής, πνευματικών διαδρομών και ακαδημαϊκών σταδιοδρομιών. Αν εξαιρέσουμε τους νοσταλγούς του φιλελευθερισμού των Ταγμάτων Ασφαλείας, για τους οποίους, ευτυχώς, έγραψε ο Άκης Γαβριηλίδης στο τελευταίο τεύχος των «Θέσεων», κι έτσι τους γλύτωσα, όσοι αρθρογράφησαν ή έλαβαν θέση με ποικίλους τρόπους δεν ήταν και πολλοί, ούτε όμως είχαν και κοινή θέση. Θα μπορούσα να κατασκευάσω, μάλιστα, και μια ταξινόμηση, έναν πίνακα - ακόμα και μια γραφική παράσταση. Θα έφτιαχνα κουτάκια και θα τοποθετούσα εντός τους όσους ψήφισαν υπέρ της «εξέγερσης», των «ταραχών», του «Συμβάντος» (με πεζό ή κεφαλαίο σίγμα), του «γεγονότος», των «riots», του (εξηκοστού όγδοου) «τέλους της μεταπολίτευσης», της «νεανικής αντίδρασης / νεανικού ξεσπάσματος», του «ελληνικού ‘68», της «δεύτερης ελληνικής επανάστασης», αφήνοντας εκτός πλαισίου ορισμούς όπως «κωλόπαιδα / πλουσιόπαιδα / λούμπεν στοιχεία / αναρχοκακομαθημένα / γνωστοί-άγνωστοι καφενόβιοι».

Θα ήταν αρκούντως διασκεδαστικά όλα αυτά (ή και κωμικοτραγικά), αλλά πρώτον, ο Δεκέμβρης δε θα χώραγε εκεί μέσα και, κυρίως, δεν σκοπεύω (ακόμα, τουλάχιστον) να γίνω ούτε εμπειριστής ούτε θετικιστής. Ας το πω όμως απερίφραστα: όσα γράφτηκαν υπέρ ή κατά του Δεκέμβρη, υπέρ ή κατά του υπάρχοντος, δεν ξέφυγαν, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, από το κυρίαρχο παράδειγμα στις κοινωνικές επιστήμες.  Πρόχειρος εμπειρισμός και (γεροντικά ανίατες) ηθικολογίες: αυτή θα ήταν η κριτική μου. Κι αν νομίζεις, αγαπητέ αναγνώστη, ότι είμαι υπερβολικός ή χαιρέκακος, διάβασε κι αυτό: Αν στρέψουμε το βλέμμα μας από την περιγραφή ατομικών κειμενικών αντιδράσεων στη δομή από την οποία εκφέρονται, τότε, ίσως, θα δούμε πως, τον Δεκέμβριο, οι εν Ελλάδι σχολές κοινωνικών επιστημών απέτυχαν, και μάλιστα όχι γιατί δεν επιβεβαίωσαν κάποιες αριστερές μας (και  αριστερές μου) ιδεοληψίες, αλλά γιατί δεν κατάφεραν καν να επιτελέσουν τον ρόλο για τον οποίο ιδρύθηκαν: να παρατηρήσουν, δηλαδή, την «κατάσταση των πραγμάτων» στο κοινωνικό πεδίο. Δεν έχουμε να κάνουμε με την διάψευση των προσδοκιών του Μαρξ, αλλά του Αυγούστου Κοντ. Μπορεί στην Ελλάδα τα τμήματα κοινωνικών επιστημών να είναι ένα σχετικά πρόσφατο φαινόμενο, να ιδρύθηκαν (κι εδώ) στοχεύοντας, εμμέσως πλην διακηρυκτικά, στην αποτύπωση της ελληνικής πραγματικότητας με σκοπό την «αναγκαία» (μεταρ)ρύθμισή της προς συγκεκριμένη, πάντοτε, κατεύθυνση, όμως, πολύ γρήγορα απώλεσαν κι αυτόν ακόμα τον (όχι και τόσο «αντικαθεστωτικό») ρόλο τους. 

Τι σόι κοινωνική έρευνα θα δικαιούμασταν να αναμένουμε, είναι, νομίζω, το σημαντικό και απωθημένο ερώτημα, σε μια χώρα όπου, λχ, το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών έχει καταντήσει μια ταμπέλα σε μια πολυκατοικία και το Εθνικό (τρομάρα μας…) Ίδρυμα Ερευνών  δεν έχει λεφτά να αλλάξει τα φίλτρα στα αιρ κοντίσιον του; Πιο ειλικρινές θα ήταν οι λέξεις «έρευνα» και «Δεκέμβρης»  να αναφέρονται  σε «έρευνες της Ασφάλειας», παρά σε κάτι άλλο.
Κάτι που θα μείνει, μάλλον δεν διάβασα. Διάβασα αναλύσεις εντομολογικής μερικότητας, διάβασα επικαιροποιημένα αποσπάσματα από παλαιωμένες διδακτορικές διατριβές, διάβασα σχόλια που θα μπορούσαν να έχουν γραφτεί, ίδια κι απαράλλαχτα, για όσα ακολούθησαν τη δολοφονία Καλτεζά το 1985 ή την πυρπόληση της Πρυτανείας του Πολυτεχνείου το 1995.  Και φυσικά, έναν καταιγισμό περί «νομιμότητας», «καταδίκης της βίας απ’ όπου κι αν προέρχεται» κι άλλες δημοσιογραφικής υποστάθμης γενικολογίες, που έναν σκοπό είχαν: να καταδικάσουν κάτι που δεν είδαν, δεν άκουσαν, αλλά ανακλαστικά (εκ της κοινωνικής θέσεως των συγγραφέων) δεν επιθυμούν.

Δε θα ήθελα, βέβαια, να ισχυριστώ ότι εξαιρέσεις, και μάλιστα φωτεινές, δεν υπήρξαν. Άνθρωποι πήραν θέση, με τα εργαλεία που κανείς διέθετε, άνθρωποι διακινδύνευσαν θεσμικές απολαβές, εύφημες μνείες εντύπων, πόρους ποικιλώνυμων Κέντρων. Κρατώ στη μνήμη μου, πάντως, ότι κανένας ποιητής δεν καταδίκασε. Παρά τις φιλότιμες και παράτολμες προσπάθειες, όμως, μια έγκυρη ανάλυση για το «τι ακριβώς συνέβη» το Δεκέμβριο του 2008 στην Ελλάδα δεν έχει γραφτεί. Αυτή η διαπίστωση θα όφειλε να  τρομάξει περισσότερο τους (αυτοαποκαλούμενους)  «υγιώς σκεπτόμενους αστούς» από οποιοδήποτε ράγισμα μπουτίκ ή οποιαδήποτε διασάλευση παραστάσεως- του ποιοτικού, πάντοτε, ρεπερτορίου. Η διαπίστωση ότι καλείται ο Κύριος Κέβιν Φήδερστόουν (του LSE, of course) για να μας ακτινογραφεί και να μας αξιολογεί, και ταυτόχρονα τα ΜΑΤ για να επιλύουν κοινωνικά προβλήματα αποδομώντας κεφάλια διαδηλωτών, αν μη τι άλλο κι εκείνους αφορά· κι ας το παραβλέπουν, κι ας κραυγάζουν μες στην εδραιωμένη ανημπόρια τους λόγους-ρετάλια χρεωκοπημένων  μικρομάγαζων περί ημιτελούς εκσυγχρονισμού και άλλων ναυαγίων.

«Εμείς», όμως; «Εμείς», λοιπόν;

Πριν από μερικούς αιώνες, σε άλλα συγκείμενα, κάποιος Αβερρόης είχε μιλήσει για «δημόσια διάνοια». Πριν από κάποιες δεκαετίες, κοινωνικοί επιστήμονες εξερχόμενοι από τη βιομηχανική κοινωνιολογία είχαν πραγματοποιήσει κάποιες πρότυπες «κοινωνικές έρευνες». Κάποιοι γερμανόφωνοι αυτοεξόριστοι στην Αμερική του μεσοπολέμου, κάτι αντίστοιχο είχαν κάνει. Εγώ πάλι, ως ιστορικός, τον Τολστόι θα υπενθυμίσω, τον Πόλεμο και την ειρήνη: παρατηρώντας το χάσμα μεταξύ ενός πραγματικού γεγονότος (μιας μάχης, εν προκειμένω) και των αποσπασματικών και αποκλινόντων αναμνήσεων των συμμετεχόντων σε αυτήν, έγραψε ότι το χάσμα θα μπορούσε να πληρωθεί μόνο εάν κάποιος συνέλλεγε τις αναμνήσεις όλων των υποκειμένων («ακόμα και του πιο ασήμαντου στρατιώτη») που με οποιονδήποτε τρόπο είχε συμμετάσχει στη μάχη. 

Είναι καιρός, ίσως, να μην περιμένουμε πια. Αυτό θα ήταν μια αρχή- για το αναγκαίο άλλο: για τον Δεκέμβρη ως πολυφωνικό, συλλογικό διανοούμενο.


«Χίλιες λέξεις για το Δεκέμβρη»: Δείτε εδώ όλα τα κείμενα του αφιερώματος


Πέτρος-Ιωσήφ Στανγκανέλλης
RED
Notebook
8 Δκεμβρίου 2010 - 3:21 pm | Πέτρος-Ιωσήφ Στανγκανέλλης
 
Εισαγωγή σχολίου
Τα σχόλια που αποστέλλονται ενδέχεται να μην περάσουν αρχικά από διαδικασία έγκρισης. Διαβάστε προσεκτικά τους όρους χρήσης. Χρησιμοποιήστε την διαδικασία αναφοράς όποτε χρειάζεται.
Όνομα:
Email (δεν δημοσιεύεται):
URL:
Σχόλιο:
ΕΠΙΤΡΕΠΟΝΤΑΙ:<b></b>, <i></i> - ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΤΕ ΤΟ ENTER
 
Πόσο κάνει πέντε και δύο;
Βοηθήστε μας να αποφύγουμε τα spam μηνύματα απαντώντας στην απλή ερώτηση που βλέπετε παραπάνω.
Εαν θέλετε να χρησιμοποιήσετε avatar εγγραφείτε δωρεάν στο gravatar.com. Η συμμετοχή σας πρέπει να γίνεται πάντα σύμφωνα με τους όρους χρήσης. Σχετικό link στο κάτω μέρος της σελίδας.
     
Σχετικά
 
Βοσνία: Μια τρομακτική εικόνα του μέλλοντος της Ευρώπης
Igor Štiks
1/03/2014
Οι απλοί άνθρωποι της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης δείχνουν στην Ευρώπη πώς να αποφύγει την υπνοβασία προς την καταστροφή…
 
 
Για την εξέγερση στην Ουκρανία
Σιμονίδα Αργυράκου
22/02/2014
H Αριστερά οφείλει να κατανοήσει τις ανάγκες των φτωχών στρωμάτων και να στηρίξει τα αιτήματά τους. Από την άλλη, να εναντιωθεί στον ιμπεριαλισμό, τόσο της ΕΕ και των ΗΠΑ, όσο και της Ρωσίας
 
 
Εξέγερση με ταξικό πρόσημο
Σιμόν Αργυράκου
16/02/2014
Πολλοί εξωτερικοί παρατηρητές της εξέγερσης στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη αναρωτήθηκαν: γιατί τώρα; Και η απάντηση σχεδόν όλων όσοι πήραν μέρος στις διαδηλώσεις ή όσοι παρακολουθούν από κοντά τα γεγονότα σε αυτή τη χώρα είναι: και πολύ άργησε!
 
 
Εργαλεία
       
 
 
 
     
  24 Μαΐου 2014 - 1:24 pm  
  Αν ήμουν Πειραιώτης
Στρατής Μπουρνάζος
 
     
  Ακριβώς σε τέτοιες δύσκολες καταστάσεις αξίζει πάνω απ’ όλα να σκεφτόμαστε και να παίρνουμε θέση. Γιατί προφανώς δεν υπάρχει δίλημμα όταν το ερώτημα είναι «Κάλλιο πλούσιος και υγιής ή πτωχός και ασθενής;». Ούτε στον Βόλο όπου αντίπαλος του Μπέου είναι ο Μαργαρίτης Πατσιαντάς του ΣΥΡΙΖΑ. Ούτε στον Πειραιά θα είχαμε δίλημμα αν αντίπαλος του Μώραλη-Μαρινάκη ήταν όχι μόνο ο Δρίτσας, αλλά ένας υποψήφιος του ΚΚΕ ή ένας οποιοσδήποτε δεξιός, πολλώ δε μάλλον ένας ευπρεπής δεξιός τύπου Κουμουτσάκου. Τώρα όμως;
     
 
  24 Μαΐου 2014 - 1:14 am  
  Για την εξουσία στην Ελλάδα το κύριο είναι να μην έρθουν οι κόκκινοι
Συνέντευξη του Χρήστου Λάσκου στο alterthess.gr
 
     
  Ενόψει των εκλογών της 25ης Μαϊου, και στο πλαίσιο του προεκλογικού διαλόγου, το alterthess.gr έθεσε σε υποψήφιους/ες eυρωβουλευτές ερωτήσεις σχετικά με το μέλλον της Ευρώπης, την κρίση στην Ελλάδα και την άνοδο του φασισμού . Ο Χρήστος Λάσκος, υποψήφιος ευρωβουλευτής με τον ΣΥΡΙΖΑ, απαντά
     
 
  23 Μαΐου 2014 - 12:33 pm  
  Η ΝΔ το χειρότερο το κράταγε για το τέλος: ξανάφερε τη Χρυσή Αυγή στο προσκήνιο
Δημήτρης Χριστόπουλος
 
     
  ι νεοναζί επανέρχονται, και μάλιστα στο επίκεντρο της πολιτικής ζωής, χωρίς καλά-καλά να κάνουν τίποτα οι ίδιοι. Το κάνει με τον πιο αποδοτικό τρόπο γι’ αυτoύς η Νέα Δημοκρατία, με τρόπο πολιτειακά άφρονα
     
 
  23 Μαΐου 2014 - 12:39 pm  
  Τασία Χριστοδουλοπούλου: H κυβέρνηση της Αριστεράς θα δημιουργήσει ντόμινο
Συνέντευξη στον Αδάμο Ζαχαριάδη
 
     
  Η ευρωπαϊκή Αριστερά τονίζει ότι οι μεταναστευτικές ροές θα συνεχιστούν, ιδίως όσο συνεχίζονται ο πόλεμος, η φτώχεια και η περιβαλλοντική καταστροφή. Επιμένουμε λοιπόν ότι σε υπερεθνικά προβλήματα, δεν υπάρχουν εθνικές λύσεις. Ζητάμε, έτσι, τη ριζική τροποποίηση του Ευρωπαικού Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου, προς την κατεύθυνση της αναλογικής κατανομής των ροών σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την αναθεώρηση της δομής του Σένγκεν, που προβλέπει ελεύθερη κυκλοφορία με κλειστά εξωτερικά σύνορα, άρα απαγόρευση κυκλοφορίας για τους μη νόμιμα διαμένοντες.
     
 
 
   
Footer
 
         
 
Λέξεις-κλειδιά
 
εκλογές × ΣΥΡΙΖΑ × Arno Minkkinen Biennale CGIL Corpus Christi Dow Jones Newswires dubstep John Parish performance Pussy Riot RootlessRoot Αδέσμευτη Γνώμη Αθήνα αντιρατσιστικό συλλαλητήριο Αριστερά άστεγοι αυτονομία ΓΕΙΤΟΝΙΕΣ δημοσιονομικός πολλαπλασιαστή Έβρος ΕΚΤ Ευρώπη θάλασσα Ιντιφάντα κάλαντα Καλλικράτης Κάσσελ ΚΕΝΤΡΟ Κινηματογράφος Κόκκινο Κρίση Κύπρος Μαρία Κανελλοπούλου ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟ μήκους Νιαουνάκης Παπαδάτος ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΣΥΡΙΖΑ τι σου ζητάνε; Τρόικα χρέος Ψαριανός Ψημίτης 1 ευρώ 11 Μάη 12 Φεβρουαρίου 13% 14 Νοεμβρίου 15χρονη 17 17 Νοέμβρη 17Ν 19/7/2012 19ος αιώνας 2 νεκροί στο Μανχατταν 20 Οκτωβρίου 20ος 22 πράγματα 24ωρη 25ευρο 25η 25η Μαρτίου 26 272 μέρες απεργίας 28η 28η Οκτωβρίου 2ρουφ 300 3000 ευρώ 34 νεκροί στην Αφρική 3E 40 χρόνια 48ωρη 4η Αυγούστου 4η Διεθνής 6 αντιρατσιστική γιορτή 6 Δεκεμβρίου 6 μέρες 6 τρις 6ο 6ο διαμέρισμα 8 Μάρτη 80s 8η Μάρτη 99%
  Αρχείο:
Πλήρες αρχείο θεμάτων

Επικοινωνία:
info@rednotebook.gr
 
         
 
  Powered by Byte² | Bitsnbytes.gr