Αναζήτηση:  
 
 
 
   
 
Η «ι­δε­ο­λο­γι­κή η­γε­μο­νία της Αρι­στε­ράς» στην ε­πο­χή της κρί­σης
Στην πα­ρού­σα πο­λι­τι­κή συ­γκυ­ρία, η θεω­ρία «πε­ρί α­ρι­στε­ρής η­γε­μο­νίας» μοιά­ζει να ε­πα­νέρ­χε­ται α­κρι­βώς λό­γω της ε­πα­νό­δου ε­νός ε­ναλ­λα­κτι­κού ο­ρά­μα­τος α­πό μέ­ρους της Αρι­στε­ράς, που πα­ρά τις α­ντι­φά­σεις και τις α­ντι­θέ­σεις του, θέ­τει και πά­λι στο ε­πί­κε­ντρο της ελ­λη­νι­κής πραγ­μα­τι­κό­τη­τας αυ­τό που πα­ρα­δο­σια­κά ο­νο­μά­ζου­με πο­λι­τι­κή: την τέ­χνη της α­πό­φα­σης εν τω μέ­σω ε­νός α­νε­πί­κρι­του πε­δίου, στο ο­ποίο ό­λες οι ε­πι­λο­γές εί­ναι και πρέ­πει να εί­ναι α­νοι­κτές.
 
Της Μά­γδας Φυ­τι­λή*

Η ι­στο­ρία της Με­τα­πο­λί­τευ­σης στην Ελλά­δα εί­ναι μια ι­στο­ρία δη­μο­κρα­τι­κών διεκ­δι­κή­σεων, πο­λι­τι­κής συμ­με­το­χής, κρά­τους πρό­νοιας και συν­δι­κα­λι­στι­κής δρα­στη­ριο­ποίη­σης. Εί­ναι ό­μως ε­πί­σης και η πε­ρίο­δος που άν­θι­σε το πε­λα­τεια­κό κρά­τος, η πο­λι­τι­κή δια­φθο­ρά, η κοι­νω­νι­κή ε­πα­νά­παυ­ση, οι με­γα­λό­στο­μες δια­κη­ρύ­ξεις και οι φρού­δες προσ­δο­κίες. Η ι­στο­ρία της εκ­κρε­μεί να γρα­φεί. Για αυ­τό και κά­θε α­πό­πει­ρα συλ­λή­βδην δια­γρα­φής της, πρέ­πει να ε­λέγ­χε­ται ως προς τις σκο­πι­μό­τη­τες και τα α­ντι­κεί­με­νά της. Στην πα­ρού­σα πο­λι­τι­κή συ­γκυ­ρία, η θεω­ρία «πε­ρί α­ρι­στε­ρής η­γε­μο­νίας» μοιά­ζει να ε­πα­νέρ­χε­ται α­κρι­βώς λό­γω της ε­πα­νό­δου ε­νός ε­ναλ­λα­κτι­κού ο­ρά­μα­τος α­πό μέ­ρους της Αρι­στε­ράς, που πα­ρά τις α­ντι­φά­σεις και τις α­ντι­θέ­σεις του, θέ­τει και πά­λι στο ε­πί­κε­ντρο της ελ­λη­νι­κής πραγ­μα­τι­κό­τη­τας αυ­τό που πα­ρα­δο­σια­κά ο­νο­μά­ζου­με πο­λι­τι­κή: την τέ­χνη της α­πό­φα­σης εν τω μέ­σω ε­νός α­νε­πί­κρι­του πε­δίου, στο ο­ποίο ό­λες οι ε­πι­λο­γές εί­ναι και πρέ­πει να εί­ναι α­νοι­κτές.

Η Με­τα­πο­λί­τευ­ση βρέ­θη­κε στο ε­πί­κε­ντρο των δη­μό­σιων συ­ζη­τή­σεων και α­ντι­πα­ρα­θέ­σεων α­πό τις α­παρ­χές της οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης. Η Με­τα­πο­λί­τευ­ση και η πο­λι­τι­κή κουλ­τού­ρα που αυ­τή ε­ξέ­θρε­ψε θεω­ρή­θη­καν ως βα­σι­κές αι­τίες για τα δει­νά και τις πα­θο­γέ­νειες του ση­με­ρι­νού πο­λι­τι­κο-κοι­νω­νι­κού συ­στή­μα­τος. Η κρί­ση έ­φε­ρε στην ε­πι­φά­νεια προ­βλή­μα­τα που υ­πέ­βο­σκαν α­πό και­ρό, αλ­λά κρύ­βο­νταν ε­πι­με­λώς, και συ­νε­πώς ε­πέ­βα­λε ε­πι­τα­κτι­κά την α­νά­γκη μιας νέ­ας α­παρ­χής1. Τι ή­ταν ό­μως η Με­τα­πο­λί­τευ­ση; Και για­τί πρέ­πει σή­με­ρα να ε­ξα­λει­φθεί α­πό τη συλ­λο­γι­κή μνή­μη και να α­ντι­κα­τα­στα­θεί α­πό μια και­νού­ρια;

Έχει υ­πο­στη­ρι­χθεί ό­τι η με­τά­βα­ση στη δη­μο­κρα­τία τον Ιού­λιο του 1974 πα­ρου­σία­ζε ταυ­το­χρό­νως στοι­χεία ρή­ξης αλ­λά και συ­νέ­χειας με την προ­δι­κτα­το­ρι­κή Ελλά­δα. Η κα­τάρ­γη­ση της μο­ναρ­χίας, η νο­μι­μο­ποίη­ση του κομ­μου­νι­στι­κού κόμ­μα­τος και ο πε­ριο­ρι­σμός των ε­ξω­τε­ρι­κών πα­ρεμ­βά­σεων ο­δή­γη­σαν στην κα­θιέ­ρω­ση μιας α­κη­δευ­μό­νευ­της κοι­νο­βου­λευ­τι­κής δη­μο­κρα­τίας και τη δη­μιουρ­γία ε­νός αι­σθή­μα­τος κα­θο­λι­κής αλ­λα­γής. Ταυ­τό­χρο­να, ό­μως, η ση­μειο­λο­γία της συ­νέ­χειας δεν πε­ριο­ρι­ζό­ταν μό­νο στο γε­γο­νός ό­τι οι πρω­τα­γω­νι­στές της με­τά­βα­σης στη δη­μο­κρα­τία α­νή­καν στο προ­δι­κτα­το­ρι­κό πο­λι­τι­κό προ­σω­πι­κό, αλ­λά κα­θί­στα­το εμ­φα­νής α­κό­μη και στην ί­δια την ε­πι­λο­γή του ό­ρου Με­τα­πο­λί­τευ­ση. Οι λέ­ξεις έ­χουν τις δι­κές τους συν­δη­λώ­σεις και τη δι­κή τους πο­λι­τι­κή ι­στο­ρία. Σε α­ντί­θε­ση με άλ­λες χώ­ρες που έ­ζη­σαν α­ντί­στοι­χες δια­δι­κα­σίες «με­τά­βα­σης» α­πό τη δι­κτα­το­ρία στη δη­μο­κρα­τία, στην Ελλά­δα ε­πε­λέ­γη ο στιγ­μιαίος ό­ρος Με­τα­πο­λί­τευ­ση, πα­ρά ο διαρ­κής Με­τά­βα­ση2, προ­κει­μέ­νου να υ­πο­δη­λώ­σει τη στιγ­μιαία και οιο­νεί αυ­τό­μα­τη ε­πα­να­φο­ρά στη προ­δι­κτα­το­ρι­κή δη­μο­κρα­τι­κή νο­μι­μό­τη­τα, με­τα α­πό μια σύ­ντο­μη αυ­ταρ­χι­κή πα­ρέν­θε­ση. Όπως ση­μειώ­νει ο Η. Νι­κο­λα­κό­που­λος, «στον ε­πί­ση­μο πο­λι­τι­κό λό­γο, αυ­τό που γιορ­τά­ζε­ται στις 24 Ιου­λίου δεν εί­ναι η αρ­χή ε­νός νέ­ου δη­μο­κρα­τι­κού κα­θε­στώ­τος, αλ­λά η “α­πο­κα­τά­στα­ση” της δη­μο­κρα­τίας»3. Αντι­θέ­τως, ο ό­ρος Με­τά­βα­ση α­να­φέ­ρε­ται σε μια πο­λι­τεια­κή με­τα­βο­λή, στη διάρ­ρη­ξη του πα­λαιού και την ε­γκα­θί­δρυ­ση ε­νός νέ­ου πο­λι­τεύ­μα­τος, αλ­λά και στην α­παι­τού­με­νη διάρ­κεια για έ­ναν τέ­τοιο συ­νο­λι­κό με­τα­σχη­μα­τι­σμό.

Αέ­ναη Με­τα­πο­λί­τευ­ση


Το με­γα­λύ­τε­ρο ί­σως θεω­ρη­τι­κό πρό­βλη­μα με τον ό­ρο Με­τα­πο­λί­τευ­ση έ­γκει­ται στην αμ­φί­ση­μη χρή­ση και κα­τά­χρη­ση της έν­νοιας στον πο­λι­τι­κό λό­γο. Η Με­τα­πο­λί­τευ­ση πα­ρου­σιά­ζε­ται άλ­λο­τε σαν μια πο­λι­τεια­κή με­τα­βο­λή, άλ­λο­τε σαν μια με­τα­βα­τι­κή πε­ρίο­δος και συ­χνό­τε­ρα ως μια μα­κρά χρο­νι­κή πε­ρίο­δος με συ­γκε­κρι­μέ­να ι­στο­ρι­κά, πο­λι­τι­κά και πο­λι­τι­σμι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά. Μι­λώ­ντας, λοι­πόν, κα­νείς για τέ­λος θα πρέ­πει να προσ­διο­ρί­σει σε ποια Με­τα­πο­λί­τευ­ση α­να­φέ­ρε­ται. Το τέ­λος της Με­τα­πο­λί­τευ­σης, εν στε­νή εν­νοία, το τέ­λος δη­λα­δή της πο­λι­τεια­κής με­τα­βο­λής, μπο­ρεί να το­πο­θε­τη­θεί χρο­νι­κά στο 1975, με­τά το πέ­ρας του δη­μο­ψη­φί­σμα­τος για το πο­λι­τεια­κό ζή­τη­μα, τις πρώ­τες ε­λεύ­θε­ρες ε­κλο­γές και την α­να­θεώ­ρη­ση του Συ­ντάγ­μα­τος. Το τέ­λος, ό­μως, της Με­τα­πο­λί­τευ­σης, ως με­τα­βα­τι­κής πε­ριό­δου που θα ο­δη­γού­σε στην ε­δραίω­ση (consolidation) της δη­μο­κρα­τίας, μοιά­ζει να ε­πέρ­χε­ται το 1981, με την ε­πι­βε­βαιώ­ση της α­πρό­σκο­πτης ε­ναλ­λα­γής των πο­λι­τι­κών κομ­μά­των στην ε­ξου­σία. Ο ι­στο­ρι­κός συμ­βι­βα­σμός του 1989 θα α­πο­τε­λέ­σει έ­να α­κό­μη σταθ­μό στο μι­κρό αυ­τό ε­πι­κή­δειο χρο­νι­κό. Αν το κομ­μα­τι­κό σύ­στη­μα της δε­κα­ε­τίας του ’80 α­ντα­να­κλού­σε τις διαι­ρε­τι­κές το­μές της προ­δι­κτα­το­ρι­κής Ελλά­δας της δε­κα­ε­τίας του ’40 και του ’60, η συ­γκυ­βέρ­νη­ση Δε­ξιάς - Αρι­στε­ράς και η άρ­ση των συ­νε­πειών του Εμφυ­λίου Πο­λέ­μου, ο­δή­γη­σε στη θε­σμι­κή και πο­λι­τι­κή υ­πέρ­βα­ση των κλη­ρο­νο­μη­μέ­νων διαι­ρέ­σεων. Σε κά­θε πε­ρί­πτω­ση, α­πό τα μέ­σα της δε­κα­ε­τίας του ’90 θα ή­ταν αρ­κε­τά πα­ρά­ται­ρο να μι­λά­με για Με­τα­πο­λί­τευ­ση. Θα έ­πρε­πε ί­σως να μι­λά­με για την Γ’ Ελλη­νι­κή Δη­μο­κρα­τία4. Η δια­δι­κα­σία πο­λι­τεια­κής με­τα­βο­λής και η ε­δραίω­ση του δη­μο­κρα­τι­κού-κοι­νο­βου­λευ­τι­κού πο­λι­τεύ­μα­τος δεν θα μπο­ρού­σε άλ­λω­στε να συ­νε­χί­ζε­ται αέ­ναα στο χρό­νο.

Και ό­μως στη ση­με­ρι­νή Ελλά­δα της οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης, οι δια­κη­ρύ­ξεις για την α­να­γκαιό­τη­τα ε­νός α­κό­μη τέ­λους της Με­τα­πο­λί­τευ­σης δεν στα­μα­τούν να κα­τα­κλύ­ζουν το δη­μό­σιο λό­γο. Το τέ­λος, ό­μως, αυ­τό δεν α­να­φέ­ρε­ται στη με­τά­βα­ση στη δη­μο­κρα­τι­κή ο­μα­λό­τη­τα, η ο­ποία έ­χει συ­ντε­λε­στεί ε­δώ και και­ρό, αλ­λά στην τρί­τη α­πό τις προ­α­να­φερ­θεί­σες ση­μα­σίες του ό­ρου, σε αυ­τό που θα μπο­ρού­σα­με να ο­νο­μά­σου­με «Με­τα­πο­λί­τευ­ση εν ευ­ρεία εν­νοία», νοού­με­νη ως μια ι­στο­ρι­κή πε­ρίο­δος με συ­γκε­κρι­μέ­να κοι­νω­νι­κά και πο­λι­τι­κά γνω­ρί­σμα­τα. Το τέ­λος αυ­τής της πε­ριό­δου, η ο­ποία μοιά­ζει να ευ­θύ­νε­ται για πολ­λά α­πό τα ση­με­ρι­νά δει­νά της χώ­ρας, κρί­νε­ται α­να­γκαίο, προ­κει­μέ­νου να πραγ­μα­το­ποιη­θεί μια νέα αρ­χή. Στις 28 Φε­βρουα­ρίου του 2012, ο πρό­ε­δρος της Νέ­ας Δη­μο­κρα­τίας –και με­τέ­πει­τα πρω­θυ­πουρ­γός της Ελλά­δας– Αντώ­νης Σα­μα­ράς δή­λω­νε α­πό το βή­μα της Ελλη­νι­κής Βου­λής: «Αφή­νου­με πί­σω τη χει­ρό­τε­ρη ε­πο­χή που γνώ­ρι­σε η Ελλά­δα τις τε­λευ­ταίες δε­κα­ε­τίες. Και α­νοί­γου­με το δρό­μο για τη νέα Με­τα­πο­λί­τευ­ση, που τό­σο έ­χει α­νά­γκη ο τό­πος!»5.

Η «μαύ­ρη σε­λί­δα» της ι­στο­ρίας


Ποια ή­ταν, ό­μως, ε­κεί­να τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά που κα­θι­στούν την Με­τα­πο­λί­τευ­ση εν ευ­ρεία εν­νοία τη «χει­ρό­τε­ρη ε­πο­χή που γνώ­ρι­σε η Ελλά­δα»; Η Με­τα­πο­λί­τευ­ση εί­θι­σται να πα­ρου­σιά­ζε­ται στις μέ­ρες μας σαν μια ε­πο­χή μο­νο­με­ρούς κυ­ριαρ­χίας της Αρι­στε­ράς στο πε­δίο της πο­λι­τι­κής, της κοι­νω­νίας, της ι­στο­ριο­γρα­φίας και της συλ­λο­γι­κής μνή­μης. Στην ο­μι­λία του στη νέα Κοι­νο­βου­λευ­τι­κή Ομά­δα της ΝΔ, τις πρώ­τες ε­κλο­γές του 2012, ο Πρό­ε­δρος της ΝΔ έ­θε­σε το στό­χο της νέ­ας πο­ρείας: «[...] Να τε­λειώ­σει η η­γε­μο­νία των Αρι­στε­ρών ι­δεών στην Ελλά­δα, ώ­στε να βρει ξα­νά η χώ­ρα μας και ο λαός μας τις ι­δέες που του ται­ριά­ζουν κα­λύ­τε­ρα. Τις ι­δέες και τις α­ξίες που μπο­ρούν να α­πε­λευ­θε­ρώ­σουν τις α­στεί­ρευ­τες δυ­νά­μεις που κρύ­βει ο Έλλη­νας μέ­σα του. Οι α­ρι­στε­ρές ι­δέες δο­κι­μά­στη­καν διε­θνώς. Πα­ντού κα­τέρ­ρευ­σαν! Στην Ελλά­δα ε­πι­κρά­τη­σαν και ο­δή­γη­σαν στο ση­μείο μη­δέν».6

Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, το ε­πι­χεί­ρη­μα πε­ρί «α­ρι­στε­ρής ι­δε­ο­λο­γι­κής η­γε­μο­νίας» δεν ή­ταν νέο. Δεν ξε­κί­νη­σε, ό­μως, α­πό την πο­λι­τι­κή αλ­λά α­πό την ι­στο­ριο­γρα­φία και την πο­λι­τι­κή ε­πι­στή­μη. Το 1999, 50η ε­πέ­τειο με­τά το τέ­λος του Εμφυ­λίου Πο­λέ­μου, ο Γ.Θ. Μαυ­ρο­γορ­δά­τος, κα­θη­γη­τής του Πα­νε­πι­στη­μίου Αθη­νών, δη­μο­σίευ­σε σε μία α­πό τις με­γα­λύ­τε­ρες σε κυ­κλο­φο­ρία α­θη­ναϊκές ε­φη­με­ρί­δες, έ­να άρ­θρο με τίτ­λο «Η ρε­βά­νς των ητ­τη­μέ­νων»7. Με­τα­ξύ άλ­λων α­νέ­φε­ρε: «Λέ­γε­ται συ­χνά ό­τι την Ιστο­ρία την γρά­φουν οι (ε­κά­στο­τε) νι­κη­τές σφρα­γί­ζο­ντας και τη με­τέ­πει­τα συλ­λο­γι­κή μνή­μη. Αυ­τό, ό­μως, δεν εί­ναι α­πό­λυ­το, ι­δίως στην πε­ρί­πτω­ση των εμ­φυ­λίων συ­γκρού­σεων. Κά­πο­τε υ­πε­ρι­σχύει η γο­η­τεία που α­σκούν οι ητ­τη­μέ­νοι. Στην ο­πτι­κή αυ­τή, που εί­ναι στην ου­σία της βα­θύ­τα­τα ρο­μα­ντι­κή, οι ητ­τη­μέ­νοι προ­βάλ­λουν ως “ή­ρωες” και “μάρ­τυ­ρες” για μια “χα­μέ­νη υ­πό­θε­ση”, που κα­θα­γιά­ζε­ται και η ί­δια α­κό­μα, α­νε­ξάρ­τη­τα α­πό το συ­γκε­κρι­μέ­νο πε­ριε­χό­με­νό της»8. Σύμ­φω­να με τον Μαυ­ρο­γορ­δά­το, στην πε­ρί­πτω­ση της Ελλά­δας, α­πό το 1981 και ε­ντεύ­θεν, οι ητ­τη­μέ­νοι του Εμφυ­λίου κα­τά­φε­ραν και ε­πι­σή­μως να ε­πι­τύ­χουν μια πραγ­μα­τι­κή «ρε­βά­νς», α­να­τρέ­πο­ντας τον κα­τε­στη­μέ­νο συ­σχε­τι­σμό δυ­νά­μεων, ξα­να­γρά­φο­ντας την ι­στο­ρία α­πό τη σκο­πιά τους και ε­πι­βάλ­λο­ντας τις ι­δέες τους στο πο­λι­τι­κό και πο­λι­τι­σμι­κό πε­δίο, κα­θώς και σε ε­κεί­νο της συλ­λο­γι­κής μνή­μης. Το γε­γο­νός αυ­τό εί­χε ως συ­νέ­πεια τη δια­μόρ­φω­ση μιας η­θι­κής υ­πε­ρο­χής του α­ρι­στε­ρού λό­γου στη δη­μό­σια σφαί­ρα, με α­πο­τέ­λε­σμα να «πα­ρα­κά­μπτε­ται […] το πιο κρί­σι­μο, τε­λι­κά, ε­ρώ­τη­μα: τι συ­νέ­πειες θα εί­χε μα­κρο­πρό­θε­σμα για τη χώ­ρα μια εν­δε­χό­με­νη νί­κη της πλευ­ράς αυ­τής, δη­λα­δή του ΚΚΕ. […] Από το 1989 του­λά­χι­στον η α­πά­ντη­ση στο υ­πο­θε­τι­κό ε­ρώ­τη­μα θα έ­πρε­πε να εί­ναι αυ­το­νό­η­τη […]»9.

Ποιος έ­γρα­ψε την ι­στο­ρία;


Από τις αρ­χές του 2000, πα­ρα­τη­ρή­θη­κε μια έ­κρη­ξη του ι­στο­ριο­γρα­φι­κού εν­δια­φέ­ρο­ντος για τη δε­κα­ε­τία του 1940 και τα γε­γο­νό­τα του Εμφυ­λίου Πο­λέ­μου, που συ­νο­δεύ­τη­κε α­πό μια έ­ντο­νη δια­μά­χη,10 στην ο­ποία συμ­με­τεί­χαν και συμ­με­τέ­χουν ι­στο­ρι­κοί, δη­μο­σιο­γρά­φοι και πο­λι­τι­κοί. Στο ε­πί­κε­ντρο της α­ντι­πα­ρά­θε­σης βρέ­θη­κε και πά­λι η α­πο­κα­λού­με­νη «η­γε­μο­νία της α­ρι­στε­ρής ι­στο­ρι­κής α­φή­γη­σης». Αν οι νι­κη­τές έ­γρα­ψαν πρώ­τοι την ι­στο­ρία, δεν άρ­γη­σε να έρ­θει η σει­ρά των ητ­τη­μέ­νων για να την ξα­να­γρά­ψουν α­πό την α­νά­πο­δη. Στο πλαί­σιο αυ­τό, φαι­νό­με­να ό­πως ε­κεί­να του δω­σι­λο­γι­σμού δεν έ­τυ­χαν ε­παρ­κούς και στοι­χειο­θε­τη­μέ­νης έ­ρευ­νας «[…]ε­νώ ό­σοι ε­ρευ­νη­τές [α­πό τη με­ριά προ­φα­νώς της Δε­ξιάς] ή­ταν δια­τε­θει­μέ­νοι να προ­χω­ρή­σουν πέ­ρα α­πό τα στε­ρεό­τυ­πα, κιν­δύ­νευαν να στιγ­μα­τι­στούν ως φο­ρείς ύ­πο­πτων πο­λι­τι­κών προ­θέ­σεων και φρο­νη­μά­των». Όπως χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ση­μειώ­νει έ­νας α­πό τους πρω­τα­γω­νι­στές της α­ντι­πα­ρά­θε­σης: «[…] τους “Εα­μο­βούλ­γα­ρους” της με­τεμ­φυ­λια­κής ε­πο­χής δια­δέ­χθη­καν οι “Γερ­μα­νο­τσο­λιά­δες” της με­τα­πο­λι­τευ­τι­κής ε­πο­χής».11

Στό­χος φυ­σι­κά μιας δια­μά­χης για τη μνή­μη, δεν εί­ναι μό­νο το πα­ρελ­θόν αλ­λά πρω­τί­στως το πα­ρόν και το μέλ­λον. Οι α­τρα­ποί της μνή­μης δια­πλέ­κο­νται με σχέ­σεις ε­ξου­σίας και ι­δε­ο­λο­γι­κής πά­λης, με πο­λύ­πλο­κες στρα­τη­γι­κές νο­η­μα­το­δό­τη­σης και α­να­νο­η­μα­το­δό­τη­σης που ορ­γα­νώ­νουν και δια­περ­νούν το πε­δίο της συλ­λο­γι­κής μνή­μης, ως πε­δίο κα­τε­ξο­χήν πο­λι­τι­κό. Τι θα σή­μαι­νε με πραγ­μα­τι­κούς ό­ρους μια εν­δε­χό­με­νη κυ­ριαρ­χία των α­ρι­στε­ρών ι­δεών στο η­θι­κό, πο­λι­τι­κό, ι­στο­ρι­κό και πο­λι­τι­σμι­κό πε­δίο της Με­τα­πο­λί­τευ­σης;

Ποια­νού εί­ναι η η­γε­μο­νία;


Η κα­τάρ­ρευ­ση της δι­κτα­το­ρίας των συ­νταγ­μα­ταρ­χών το 1974 συ­μπύ­κνω­νε την κρί­ση της με­τεμ­φυ­λια­κής μορ­φής δια­κυ­βέρ­νη­σης του «κρά­τους των ε­θνι­κο­φρό­νων» και του ά­τε­γκτου α­ντι­κομ­μου­νι­σμού και α­πο­τέ­λε­σε την πρώ­τη πραγ­μα­τι­κή πο­λι­τι­κή και ι­δε­ο­λο­γι­κή ρή­ξη με αυ­τό12. Από την άλ­λη, η δι­κτα­το­ρία υ­πήρ­ξε τρό­πον τί­να μια «πα­ρέν­θε­ση» στη ρα­γδαία ρι­ζο­σπα­στι­κο­ποίη­ση των μα­ζών, η ο­ποία ε­πήλ­θε μέ­σα α­πό τους α­γώ­νες της δε­κα­ε­τίας του ’60 για τον «εκ­δη­μο­κρα­τι­σμό». Η με­τά­βα­ση στη δη­μο­κρα­τία, που σφρα­γί­στη­κε α­πό την ε­ξέ­γερ­ση του Πο­λυ­τε­χνείου, συ­νο­δεύ­τη­κε α­πό μια πρω­το­φα­νή άν­θι­ση των πο­λι­τι­κών και κοι­νω­νι­κών α­γώ­νων, των ερ­γα­τι­κών και των φοι­τη­τι­κών κι­νη­το­ποιή­σεων, κα­τά τη διάρ­κεια της πρώ­της με­τα­πο­λι­τευ­τι­κής πε­ριό­δου (1974-1981). Το αί­τη­μα για πε­ρισ­σό­τε­ρη πο­λι­τι­κή και συν­δι­κα­λι­στι­κή δη­μο­κρα­τία και κοι­νω­νι­κή α­να­δια­νο­μή, συ­μπιε­σμέ­νο και κα­τα­πιε­σμέ­νο ε­πί δε­κα­ε­τίες, δο­κί­μα­ζε τα ό­ρια των πο­λι­τι­κών δυ­να­το­τή­των της δια­κυ­βέρ­νη­σης Κα­ρα­μαν­λή, υ­περ­βαί­νο­ντας πολ­λές φο­ρές τις ε­πί­ση­μες συμ­βι­βα­στι­κές κα­τευ­θύν­σεις των κομ­μά­των της Αρι­στε­ράς, που δεν άρ­γη­σαν να εν­σω­μα­τω­θούν στο α­στι­κό πο­λι­τι­κό σύ­στη­μα, λειαί­νο­ντας ε­νίο­τε τη ρι­ζο­σπα­στι­κό­τη­τα των ε­πα­να­στα­τι­κών αι­τη­μά­των13, συ­γκρο­τώ­ντας ω­στό­σο για πρώ­τη φο­ρά με­τά τη δι­κτα­το­ρία, έ­να νό­μι­μο ε­ναλ­λα­κτι­κό πό­λο στην πο­λι­τι­κή σκη­νή της χώ­ρας.   

Θα μπο­ρού­σα­με, λοι­πόν, να υ­πο­στη­ρί­ξου­με ό­τι αυ­τό που σή­με­ρα πα­ρου­σιά­ζε­ται ως η­γε­μο­νία της α­ρι­στε­ράς στον πο­λι­τι­κό λό­γο της Με­τα­πο­λί­τευ­σης δεν ή­ταν τί­πο­τα πε­ρισ­σό­τε­ρο α­πό το γε­γο­νός ό­τι η Αρι­στε­ρά α­πέ­κτη­σε θε­σμι­κά τη δυ­να­τό­τη­τα να ει­σα­κούε­ται στη δη­μό­σια σφαί­ρα ως νό­μι­μος και ι­σά­ξιος συ­νο­μι­λη­τής. Η πε­ρί­φη­μη κυ­ριαρ­χία της Αρι­στε­ράς, δεν ή­ταν στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα τί­πο­τα πε­ρισ­σό­τε­ρο, αλ­λά και τί­πο­τα λι­γό­τε­ρο, α­πό την ύ­παρ­ξη ε­νός ε­ναλ­λα­κτι­κού ο­ρά­μα­τος που, πα­ρά το γε­γο­νός ό­τι έ­βρι­θε α­πό α­ντι­φά­σεις, α­να­κο­λου­θίες και αμ­φι­λε­γό­με­νες πο­λι­τι­κές στρα­τη­γι­κές, οι ο­ποίες σχε­τί­ζο­νταν με την προ­σπά­θεια της ητ­τη­μέ­νης Αρι­στε­ράς να α­πο­κτή­σει έ­να προ­σί­διο χώ­ρο στην ελ­λη­νι­κή πο­λι­τι­κή σκη­νή, ταυ­το­χρό­νως διαι­ρού­σε αυ­τή τη σκη­νή, κα­θι­στώ­ντας την α­ντα­γω­νι­στι­κή και ό­χι μο­νο­πω­λια­κή.

Το α­πο­τέ­λε­σμα της α­να­μέ­τρη­σης των ο­ρα­μά­των έ­μελ­λε να δια­τρέ­ξει τη δι­κή του πο­ρεία. Το ΠΑ.ΣΟ.Κ., υιο­θε­τώ­ντας έ­να πο­λω­τι­κό λό­γο που α­να­φε­ρό­ταν στην πα­λαιά δια­ρε­τι­κή το­μή Δε­ξιάς - Αντι­δε­ξιάς, κα­τα­φέρ­νει να κερ­δί­σει τις ε­κλο­γές του 1981 και να κα­τα­ξιω­θεί ως Αρι­στε­ρά, πα­ρά την κε­ντρώα κα­τα­γω­γή του, υιο­θε­τώ­ντας ό­λους τους βα­σι­κούς ά­ξο­νες του πα­ρα­δο­σια­κού α­ρι­στε­ρού ο­ρά­μα­τος για την «Αλλα­γή».14 Η α­νά­δει­ξη αλ­λά και η κα­τά­χρη­ση εκ μέ­ρους του ΠΑ.ΣΟ.Κ. της διαι­ρε­τι­κής το­μής Δε­ξιάς - Αντι­δε­ξιάς που α­νέ­τρε­χε στην ι­στο­ρία της δε­κα­ε­τίας του ’40, πα­ρέ­μει­νε ω­στό­σο εν πολ­λοίς σε έ­να δια­κη­ρυ­κτι­κό και συμ­βο­λι­κό ε­πί­πε­δο: κα­τάρ­γη­ση ό­λων των ε­πε­τεια­κών εκ­δη­λώ­σεων του Εμφυ­λίου Πο­λέ­μου,15 α­πο­σύν­δε­ση του ε­ορ­τα­σμού της η­μέ­ρας των Ενό­πλων Δυ­νά­μεων α­πό την ε­πέ­τειο της μά­χης του Γράμ­μου και βε­βαίως α­να­γνώ­ρι­ση της «Εθνι­κής Αντί­στα­σης» με τον νό­μο 1285/1982. Ωστό­σο, η διαι­ρε­τι­κή το­μή που ε­πι­κα­λεί­το το ΠΑ.ΣΟ.Κ. προσ­διο­ρι­ζό­ταν α­πό μια θο­λή και αμ­φί­ση­μη δια­χω­ρι­στι­κή γραμ­μή. Επρό­κει­το για μια α­ντι­πα­ρά­θε­ση Δε­ξιάς - Αντι­δε­ξιάς, ό­πως αυ­τή εί­χε μορ­φο­ποιη­θεί α­πό τα μέ­σα της δε­κα­ε­τίας του ’60 μέ­χρι την ει­σβο­λή της στρα­τιω­τι­κής δι­κτα­το­ρίας, και ό­χι Δε­ξιάς - Αρι­στε­ράς, γε­γο­νός που ά­φη­νε αρ­κε­τά με­γά­λα πε­ρι­θώ­ρια πο­λι­τι­κών ε­λιγ­μών για το ΠΑ.ΣΟ.Κ. Συ­νε­πώς, η συ­γκρό­τη­ση ε­νός α­ντι­δε­ξιού πό­λου, ε­νός φράγ­μα­τος δη­λα­δή α­πέ­να­ντι στη Δε­ξιά, ευ­νοού­σε την ώ­σμω­ση και τη ρευ­στό­τη­τα α­νά­με­σα στο ΠΑ.ΣΟ.Κ. και τα δύο κομ­μου­νι­στι­κά κόμ­μα­τα, α­πο­φέ­ρο­ντας ση­μα­ντι­κά ε­κλο­γι­κά ο­φέ­λη στο πρώ­το α­πό το χώ­ρο της Ε­Α­Μο­γε­νούς Αρι­στε­ράς.

Η κη­δε­μο­νία του ΠΑ.ΣΟ.Κ.


Δε­δο­μέ­νης της θε­σμι­κής και κοι­νω­νι­κής πε­ρι­θω­ριο­ποίη­σης των α­ρι­στε­ρών πο­λι­τών στο ελ­λη­νι­κό με­τεμ­φυ­λια­κό κρά­τος, η α­να­γνώ­ρι­ση της «Εθνι­κής Αντί­στα­σης» –και ά­ρα και της Ε­Α­Μι­κής– το 1982, α­πέ­κτη­σε ι­διαί­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα για τους ητ­τη­μέ­νους του Εμφυ­λίου, α­φού για πρώ­τη φο­ρά α­να­γνω­ρί­στη­κε η δι­κή τους συμ­βο­λή στην ε­θνι­κή α­πε­λευ­θέ­ρω­ση. Στο πλαί­σιο των νέων κοι­νω­νι­κο­πο­λι­τι­κών συ­σχε­τι­σμών που δια­μορ­φώ­νο­νταν στην ε­πο­χή της Με­τα­πο­λί­τευ­σης, η μνή­μη της Αντί­στα­σης μπο­ρού­σε να α­πο­τε­λέ­σει τη βά­ση μιας νέ­ας ε­πί­ση­μης μνή­μης. Ωστό­σο, οι σφο­δρές α­ντι­δρά­σεις α­πό μέ­ρους του κόμ­μα­τος της Δε­ξιάς (ΝΔ)16 προ­σέ­δω­σαν στην κί­νη­ση του ΠΑ.ΣΟ.Κ. έ­να μο­νο­σή­μα­ντο χα­ρα­κτή­ρα: τη συμ­βο­λι­κή δι­καίω­ση των α­γω­νι­στών της Αρι­στε­ράς. Πέ­ρα α­πό τις συμ­βο­λι­κές κι­νή­σεις στο ε­πί­πε­δο της συλ­λο­γι­κής μνή­μης, η κυ­βέρ­νη­ση του ΠΑ.ΣΟ.Κ. προ­χώ­ρη­σε ε­πί­σης σε μια σει­ρά α­πό θε­με­λιώ­δεις πο­λι­τι­κές για την ε­μπέ­δω­ση τους κρά­τους δι­καίου και της ι­σο­νο­μίας, ό­πως η κα­θιέ­ρω­ση του πο­λι­τι­κού γά­μου, η α­πο­ποι­νι­κο­ποίη­ση της μοι­χείας και άλ­λα α­ντί­στοι­χα μέ­τρα, τα ο­ποία ε­ξε­λή­φθη­σαν εν πολ­λοίς ως «α­ρι­στε­ρές» με­ταρ­ρυθ­μί­σεις. Εν ο­λί­γοις, η α­να­μέ­τρη­ση των δια­φο­ρε­τι­κών ο­ρα­μά­των ο­δή­γη­σε πε­ρισ­σό­τε­ρο σε μια η­γε­μο­νία του ΠΑ.ΣΟ.Κ. πά­νω στην Αρι­στε­ρά πα­ρά σε μια α­ρι­στε­ρή η­γε­μο­νία.

Η Αρι­στε­ρά, α­ντι­δρώ­ντας στην ε­κλο­γι­κή κη­δε­μο­νία του ΠΑ.ΣΟ.Κ., προ­σπα­θεί να ε­πα­να­το­πο­θε­τη­θεί στην πο­λι­τι­κή κλί­μα­κα Αρι­στε­ράς - Δε­ξιάς, α­να­δει­κνύο­ντας τον κε­ντρώο χα­ρα­κτή­ρα του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Αντι­στοί­χως η Ν.Δ., προ­σεγ­γί­ζει την Αρι­στε­ρά και βα­φτί­ζει αυ­τό το ά­νοιγ­μα «ε­θνι­κή συμ­φι­λίω­ση», με στό­χο την ε­ξου­δε­τέ­ρω­ση της πο­λι­τι­κής κυ­ριαρ­χίας του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Το πλήγ­μα στη δια­χω­ρι­στι­κή γραμ­μή Δε­ξιάς - Αντι­δε­ξιάς θα ε­πι­ση­μο­ποιη­θεί και συμ­βο­λι­κά το 1989, με τη συ­γκυ­βέρ­νη­ση Ν.Δ. και ΣΥΝ και το νό­μο «για την άρ­ση των συ­νε­πειών του Εμφυ­λίου Πο­λέ­μου». Η ε­πι­διω­κό­με­νη κα­τάρ­ρευ­ση της α­νω­τέ­ρω διαι­ρε­τι­κής το­μής θα ο­δη­γή­σει με τη σει­ρά της σε μια οιο­νεί ε­ξί­σω­ση νι­κη­τών και ητ­τη­μέ­νων, σε μια «η­γε­μο­νία της ε­θνι­κής συμ­φι­λίω­σης», βα­σι­σμέ­νη στο α­φή­γη­μα της α­δελ­φο­κτό­νας σύ­γκρου­σης.   
Στο πο­λι­τι­κό πε­δίο της με­τα­πο­λι­τευ­τι­κής Ελλά­δας, η ύ­παρ­ξη α­ρι­στε­ρού ή κε­ντρο­α­ρι­στε­ρού α­ντι-λό­γου ερ­μη­νεύ­τη­κε ως κυ­ριαρ­χία των α­ρι­στε­ρών ι­δεών. Αντι­στοί­χως στο πε­δίο της συλ­λο­γι­κής μνή­μης, η α­να­γνώ­ρι­ση της «Εθνι­κής Αντί­στα­σης», δη­λα­δή, μια ε­λά­χι­στη κί­νη­ση συμ­βο­λι­κής α­να­γνώ­ρι­σης του ρό­λου και της θέ­σης των διω­χθέ­ντων της με­τεμ­φυ­λια­κής και της α­ντι­δι­κτα­το­ρι­κής πε­ριό­δου και η ε­ξί­σω­ση των δύο πλευ­ρών που πή­ραν μέ­ρος στον Εμφύ­λιο, με το νό­μο πε­ρί «άρ­σης των συ­νε­πειών του Εμφυ­λίου πoλέ­μου», θεω­ρή­θη­κε ως «η ρο­μα­ντι­κή ρε­βά­νς των ητ­τη­μέ­νων».17

***

Ση­μειώ­σεις


1. «Να κά­νου­με την κρί­ση ευ­και­ρία». Με τη φρά­ση αυ­τή πε­ριέ­γρα­ψε ο πρω­θυ­πουρ­γός Γ. Πα­παν­δρέ­ου τις αλ­λα­γές που ε­πι­δίω­κε η κυ­βέρ­νη­ση. Ελευ­θε­ρο­τυ­πία, 14/05/2010

2. Γ. Βούλ­γα­ρης, Η Ελλά­δα της Με­τα­πο­λί­τευ­σης, 1974-1990, Στα­θε­ρή Δη­μο­κρα­τία ση­μα­δε­μέ­νη α­πό την με­τα­πο­λε­μι­κή ι­στο­ρία, Θε­μέ­λιο, Αθή­να, 2008, σ. 25

3. Η. Νι­κο­λα­κό­που­λος, «21η Απρι­λίου: Η κλη­ρο­νο­μία της χού­ντας, ε­πι­βιώ­σεις, α­να­βιώ­σεις και νέες μορ­φές αυ­ταρ­χι­σμού σή­με­ρα», Ενθέ­μα­τα, Αυ­γή, 21/04/2013

4. Βλέ­πε Η. Νι­κο­λα­κό­που­λος, ο­μι­λία στην στρογ­γυ­λή τρά­πε­ζα «Ποιος φο­βά­ται τη Με­τα­πο­λί­τευ­ση;» στο πλαί­σιο του συ­νε­δρίου του πε­ριο­δι­κού historein ι­στο­ρείν και του Freie Universitat Berlin «Με­τα­πο­λι­τευ­ση: α­πό τη με­τά­βα­ση στη δη­μο­κρα­τία στην οι­κο­νο­μι­κή κρί­ση;», 14-16/12/2012, α­δη­μο­σίευ­το κεί­με­νο.

5. Ομι­λία του Προέ­δρου της ΝΔ κ. Αντώ­νη Σα­μα­ρά στη Βου­λή για τον Εφαρ­μο­στι­κό Νό­μο, 28/02/2012. Βλ. και Α. Ρα­βα­νός., «Η ι­δε­ο­λο­γι­κή η­γε­μο­νία της Αρι­στε­ράς, ο νέ­ος ε­χθρός του Σα­μα­ρά», Το Βή­μα, 29/02/2012

6. Ομι­λία του Προέ­δρου της ΝΔ, κ. Αντώ­νη Σα­μα­ρά, στη νέα Κοι­νο­βου­λευ­τι­κή Ομά­δα

7. Γ. Θ. Μαυ­ρο­γορ­δά­τος, «Η ρε­βά­νς των ητ­τη­μέ­νων», Το Βή­μα, 17/10/1999

8. Γ. Θ. Μαυ­ρο­γορ­δά­τος, όπ. π.

9. Γ. Θ. Μαυ­ρο­γορ­δά­τος, όπ. π.

10. Για πα­ρά­δειγ­μα στις αρ­χές του 2004, μέ­σα α­πό τις στή­λες της ε­φη­με­ρί­δας Τα Νέ­α, ξε­τυ­λί­χτη­κε έ­νας έ­ντο­νος διά­λο­γος γύ­ρω α­πό τον Εμφύ­λιο Πό­λε­μο και κυ­ρίως τις εμ­φύ­λιες συ­γκρού­σεις κα­τά την πε­ρίο­δο της Κα­το­χής.

11. Σ. Κα­λύ­βας, «Τάγ­μα­τα Ασφα­λείας: το φαι­νό­με­νο πέ­ρα α­πό τον μύ­θο», Κα­θη­με­ρι­νή, 17/12/2010, σύμ­φω­να με τον ί­διο: «Τα Τάγ­μα­τα Ασφα­λείας κα­τέ­χουν σή­με­ρα στην ι­στο­ρι­κή μας συ­νεί­δη­ση μια θέ­ση α­ντί­στοι­χη με αυ­τήν των κομ­μου­νι­στών πα­λαιό­τε­ρα».

12. Κ. Τσου­κα­λάς, «Η ι­δε­ο­λο­γι­κή ε­πί­δρα­ση του εμ­φυ­λίου πο­λέ­μου», σ. 562, στο Η Ελλά­δα στη δε­κα­ε­τία 1940-1950, Ένα έ­θνος σε κρί­ση, Θε­μέ­λιο, Αθή­να, 2006

13. Ενδει­κτι­κά μία α­πό τις κύ­ριες αι­τίες της ήτ­τας του ερ­γο­στα­σια­κού κι­νή­μα­τος των ε­τών 1974-1978 ή­ταν η αρ­νη­τι­κή θέ­ση των δυ­νά­μεων της πα­ρα­δο­σια­κής Αρι­στε­ράς και κυ­ρίως του Κ.Κ.Ε. Ο «κοι­νο­βου­λευ­τι­σμός» ως πο­λι­τι­κή στρα­τη­γι­κή της Αρι­στε­ράς στη διάρ­κεια ε­κεί­νης της ε­πο­χής εί­χε ως α­πο­τέ­λε­σμα την υ­πο­βάθ­μι­ση ή και την υ­πο­νό­μευ­ση του ερ­γο­στα­σια­κού συν­δι­κα­λι­σμού.

14. Το σύν­θη­μα της «Αλλα­γής» χρη­σι­μο­ποιή­θη­κε α­πό την Ε­ΠΕΚ α­μέ­σως με­τά τη λή­ξη του Εμφυ­λίου Πο­λέ­μου, υ­πό την η­γε­σία του Ν. Πλα­στή­ρα, εκ­φρά­ζο­ντας τη διά­χυ­τη λαϊκή α­ντί­θε­ση προς τις πο­λι­τι­κές δυ­νά­μεις που δια­χει­ρί­στη­καν τη νί­κη στον Εμφύ­λιο. Βλ. Α. Μά­νε­σης, «Η προ­ε­κλο­γι­κή δια­δι­κα­σία: προ­γράμ­μα­τα, τα­κτι­κές, ύ­φος», σ. 13-31 στο Ν. Π. Δια­μα­ντού­ρος, Π. Μ. Κι­τρο­μη­λί­δης, Γ. Θ. Μαυ­ρο­γορ­δά­τος (ε­πιμ.), Οι ε­κλο­γές του 1981, Ελλη­νι­κή Εται­ρία Πο­λι­τι­κής Επι­στή­μης, Εστία, Αθή­να, 1984. Την ε­πί­κλη­ση της «Αλλα­γής» υιο­θέ­τη­σε α­κο­λού­θως και η Ε­ΔΑ, προσ­διο­ρί­ζο­ντας τον πραγ­μα­τι­κό της στό­χο ως «Εθνι­κή Δη­μο­κρα­τι­κή Αλλα­γή».

15. Με την α­ριθμ. 241/6.11.1981 Πρά­ξη Υπουρ­γι­κού Συμ­βου­λίου κα­ταρ­γή­θη­καν ε­πί­ση­μα οι «ε­πε­τεια­κές εκ­δη­λώ­σεις» του Εμφυ­λίου Πο­λέ­μου για την ε­πί­τευ­ξη ε­θνι­κής συμ­φι­λίω­σης και λή­θης.

16. Η α­ξιω­μα­τι­κή α­ντι­πο­λί­τευ­ση κα­τα­ψή­φι­σε το νο­μο­σχέ­διο, οι βου­λευ­τές της, με ε­ξαί­ρε­ση τον συ­νερ­γα­ζό­με­νο με τη Ν.Δ. Π. Κα­νελ­λό­που­λο, α­πο­χώ­ρη­σαν α­πό τη Βου­λή, ε­νώ ο αρ­χη­γός της Ευ. Αβέ­ρωφ κα­τήγ­γει­λε τον «προ­δο­τι­κό ρό­λο του ΚΚΕ» και υ­πο­σχέ­θη­κε να κα­ταρ­γή­σει τον νό­μο ό­ταν ε­πι­στρέ­ψει στην ε­ξου­σία. Για τη σχε­τι­κή συ­ζή­τη­ση στη Βου­λή βλ. Ανδρέ­ας Πα­παν­δρέ­ου, Η α­να­γνώ­ρι­ση της Εθνι­κής Αντί­στα­σης (1982), ει­σα­γω­γή-ι­στο­ρι­κός σχο­λια­σμός Ευ. Χατ­ζη­βα­σι­λείου, Ίδρυ­μα της Βου­λής των Ελλή­νων, Αθή­να 2010.

17. Γ. Θ. Μαυ­ρο­γορ­δά­τος, ό.π.


* Προ­δη­μο­σίευ­ση κει­μέ­νου που θα δη­μο­σιευ­τεί στο συλ­λο­γι­κό «Aspectos politicos y economicos de la crisis griega» (Πο­λι­τι­κές και κοι­νω­νι­κές ό­ψεις της ελ­λη­νι­κής κρί­σης) (ε­πιμ.) Irene Martin Cortes και Ignacio Tirado Marti α­πό το CEPC (Κέ­ντρο Πο­λι­τι­κών και Συ­νταγ­μα­τι­κών Ερευ­νών) στη Μα­δρί­τη

Πηγή: Εποχή


Μάγδα Φυτιλή
RED
Notebook
17 Σεπτεμβρίου 2013 - 8:53 πμ | Μάγδα Φυτιλή
 
Σχόλια
Μπορείτε να αναφέρετε υβριστικά σχόλια ή εκτός των όρων χρήσης με το αντίστοιχο κουμπί στο πάνω δεξί μέρος κάθε σχολίου. Η άσκοπη χρήση της δυνατότητας μπορεί να οδηγήσει στον αποκλεισμό σας από το σχολιασμό
Σχόλιο από: Δημήτρη Λαβατσής

Πολύ καλή προσέγγιση.Μία νομίζω απαραίτητη, επισήμανση : Μετά το 74 υπήρξε ηγεμονία των αξιών της Αριστεράς:ισότητα,κοινωνική δικαιοσύνη,αλληλεγγύη.Αυτή η ηγεμονία ανατρέπεται σε μία πορεία που αρχίζειδειλά δειλά από το 84 και τσαμπουλκαλέυεται με την αποθέωση του life style (το 1989 το καινούριο τότε περιοδικό ΚΛΙΚ του πρώην μέλους της ΚΕ του ΠΑΣΟΚ Πέτρου Κωστόπουλου πουλάειδεκάδες χιλιάδες τεύχη: είναι νέο κοινωνικό φαινόμενο! )Πολιτικά αποδίδει Μητσοτάκη το 1990.Η κριτική στην γλώσσα των αριστερών και των συνδικάτων(ξύλινη γλώσσα ),η ανακάλυψη του ευαίσθητου ατομικού απέναντι στο ισοπεδωτικό συλλογικό,κερδίζουν πολλά ζωντανά παιδιά που βλέπουν την ζωή ως καριέρα, λεφτά, γυαλιστερά αυτοκίνητα, εκθαμβωτικές γκόμενες με γόβες στιλλέτο και γκόμενους με καλούς κοιλιακούς και πλήρως υπάκουους στον μάνατζερ,τον διευθυντή ,την γραβάτα.Οι πιό ευαίσθητοι ιδιωτεύουν λίγο πιό ευαίσθητα πηγαίνοντας στο Μέγαρο.Οι οσμώσεις βγάζουν και τραγουδάκια( στο μέγαρο με τον παίδαρο!) Αξίζει λοιπόν να μελετηθεί η εξέλιξη και η αλλαγή των προτύπων και των αξιών που τσιμεντώνουν πάντα την υλική πρόταση και πραγματικότητα
 
 
Εισαγωγή σχολίου
Τα σχόλια που αποστέλλονται ενδέχεται να μην περάσουν αρχικά από διαδικασία έγκρισης. Διαβάστε προσεκτικά τους όρους χρήσης. Χρησιμοποιήστε την διαδικασία αναφοράς όποτε χρειάζεται.
Όνομα:
Email (δεν δημοσιεύεται):
URL:
Σχόλιο:
ΕΠΙΤΡΕΠΟΝΤΑΙ:<b></b>, <i></i> - ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΤΕ ΤΟ ENTER
 
Πόσο κάνει πέντε και δύο;
Βοηθήστε μας να αποφύγουμε τα spam μηνύματα απαντώντας στην απλή ερώτηση που βλέπετε παραπάνω.
Εαν θέλετε να χρησιμοποιήσετε avatar εγγραφείτε δωρεάν στο gravatar.com. Η συμμετοχή σας πρέπει να γίνεται πάντα σύμφωνα με τους όρους χρήσης. Σχετικό link στο κάτω μέρος της σελίδας.
     
Σχετικά
 
Αν ήμουν Πειραιώτης
Στρατής Μπουρνάζος
24/05/2014
Ακριβώς σε τέτοιες δύσκολες καταστάσεις αξίζει πάνω απ’ όλα να σκεφτόμαστε και να παίρνουμε θέση. Γιατί προφανώς δεν υπάρχει δίλημμα όταν το ερώτημα είναι «Κάλλιο πλούσιος και υγιής ή πτωχός και ασθενής;». Ούτε στον Βόλο όπου αντίπαλος του Μπέου είναι ο Μαργαρίτης Πατσιαντάς του ΣΥΡΙΖΑ. Ούτε στον Πειραιά θα είχαμε δίλημμα αν αντίπαλος του Μώραλη-Μαρινάκη ήταν όχι μόνο ο Δρίτσας, αλλά ένας υποψήφιος του ΚΚΕ ή ένας οποιοσδήποτε δεξιός, πολλώ δε μάλλον ένας ευπρεπής δεξιός τύπου Κουμουτσάκου. Τώρα όμως;
 
 
Η ΝΔ το χειρότερο το κράταγε για το τέλος: ξανάφερε τη Χρυσή Αυγή στο προσκήνιο
Δημήτρης Χριστόπουλος
23/05/2014
Η ανάδειξη της Χρυσής Αυγής σε ρυθμιστή των εκλογών στην πρωτεύουσα και το Λεκανοπέδιο Αττικής αποτελεί στίγμα που δεν θα ξεθωριάσει εύκολα
 
 
Η ώρα της ανατροπής και στην Καισαριανή
Γιώργος Κοντόσταυλος
23/05/2014
Μόνο μέσω της συμμετοχής του λαού θα μπορέσουμε να τα καταφέρουμε και να οδηγηθούμε στις μεγάλες κοινωνικές αλλαγές που θέλουμε και που έχει ανάγκη ο τόπος μας. Αλληλεγγύη, συμμετοχή, ανατροπή: με αυτή την σειρά!
 
 
Εργαλεία
       
 
 
 
     
  24 Μαΐου 2014 - 3:22 pm  
  Γιατί ο Καμίνης δεν είναι ο αθηναίος Μπουτάρης
Γιάννης-Ορέστης Παπαδημητρίου
 
     
  Προς στιγμή, σε κάποια σημεία, ο Γιώργος Καμίνης και ο Γιάννης Μπουτάρης ομοιάζουν, κυρίως στην προτεραιότητα του ελεύθερου επιχειρείν και στην αντιπάθεια προς το συναθροίζεσθαι. Πρόκειται, ωστόσο, για δύο ασυμπτωτικές τετραετίες, από τις οποίες προκύπτουν δύο πολύ διαφορετικές πόλεις
     
 
  20 Μαΐου 2014 - 1:16 pm  
  Αλέξης Μπένος: Τα κινήματα βασικό στοιχείο της πολιτικής μας
Συνέντευξη στον Αδάμο Ζαχαριάδη
 
     
  Η κριτική στην ψήφο ανάθεσης είναι συνυφασμένη με την ίδια την ύπαρξη του ΣΥΡΙΖΑ που αποτελεί σύνθεση κινημάτων και έφτασε στη σημερινή δύναμή του με βάση την κινηματική του δράση και όχι την πειθώ μαυρογιαλούρικου τύπου «ψηφίστε μας και θα καθαρίσουμε εμείς για όλα σας τα προβλήματα».
     
 
  22 Μαΐου 2014 - 10:14 am  
  Η Κεντροαριστερά και το βιοπολιτικό διοικητικό κράτος
Δημήτρης Μπελαντής
 
     
  Μια σοβαρή διάσταση του πρώτου γύρου των αυτοδιοικητικών εκλογών αποτέλεσε η αρκετά έως πολύ καλή επίδοση της Κεντροαριστεράς (Ελιά, ΔΗΜΑΡ, Ποτάμι κλπ) και ιδιαίτερα της Ελιάς στους μεγάλους δήμους (Καμίνης, Μπουτάρης), αλλά και σε πολλές από τις περιφέρειες (οι εκπρόσωποι της Κεντροαριστεράς μετέχουν στον δεύτερο γύρο σε 7 από τις 12 περιφέρειες έναντι 5 του ΣΥΡΙΖΑ)
     
 
  21 Μαΐου 2014 - 3:42 pm  
  Υγεία και πνευματικά δικαιώματα
Παναγιώτης Κουρουμπλής
 
     
  Η αδυναμία πρόσβασης μεγάλης μερίδας του πληθυσμού σε αναγκαία φάρμακα είναι από τις πιο σημαντικές πτυχές της υγειονομικής κρίσης που μαστίζει την Ελλάδα. Για το φαινόμενο των ανασφάλιστων καρκινοπαθών που αναγκάζονται να διακόψουν τη θεραπεία τους επειδή δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν στο κόστος της ιδίοις πόροις, η κυβέρνηση φέρει βαρύτατη ευθύνη, διότι υπάρχουν λύσεις στο πρόβλημα της πρόσβασης σε φθηνά φάρμακα ακόμα και εντός του μνημονιακού πλαισίου.
     
 
 
   
Footer
 
         
 
Λέξεις-κλειδιά
 
εκλογές × ΣΥΡΙΖΑ × Arno Minkkinen Biennale CGIL Corpus Christi Dow Jones Newswires dubstep John Parish performance Pussy Riot RootlessRoot Αδέσμευτη Γνώμη Αθήνα αντιρατσιστικό συλλαλητήριο Αριστερά άστεγοι αυτονομία ΓΕΙΤΟΝΙΕΣ δημοσιονομικός πολλαπλασιαστή Έβρος ΕΚΤ Ευρώπη θάλασσα Ιντιφάντα κάλαντα Καλλικράτης Κάσσελ ΚΕΝΤΡΟ Κινηματογράφος Κόκκινο Κρίση Κύπρος Μαρία Κανελλοπούλου ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟ μήκους Νιαουνάκης Παπαδάτος ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΣΥΡΙΖΑ τι σου ζητάνε; Τρόικα χρέος Ψαριανός Ψημίτης 1 ευρώ 11 Μάη 12 Φεβρουαρίου 13% 14 Νοεμβρίου 15χρονη 17 17 Νοέμβρη 17Ν 19/7/2012 19ος αιώνας 2 νεκροί στο Μανχατταν 20 Οκτωβρίου 20ος 22 πράγματα 24ωρη 25ευρο 25η 25η Μαρτίου 26 272 μέρες απεργίας 28η 28η Οκτωβρίου 2ρουφ 300 3000 ευρώ 34 νεκροί στην Αφρική 3E 40 χρόνια 48ωρη 4η Αυγούστου 4η Διεθνής 6 αντιρατσιστική γιορτή 6 Δεκεμβρίου 6 μέρες 6 τρις 6ο 6ο διαμέρισμα 8 Μάρτη 80s 8η Μάρτη 99%
  Αρχείο:
Πλήρες αρχείο θεμάτων

Επικοινωνία:
info@rednotebook.gr
 
         
 
  Powered by Byte² | Bitsnbytes.gr